15 yaşından küçüklere Instagram, TikTok, X, YouTube ve sosyal medya erişimi için yasal düzenleme geliyor
Türkiye'de son dönemde gündemin ön sıralarına yerleşen çocuklara yönelik sosyal medya yasağı konusunda kritik gelişmeler yaşanıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 15 yaş altı bireylerin sosyal medya kullanımını sınırlandırmaya yönelik hazırlanan yasal düzenleme hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Özellikle Instagram, TikTok, Facebook, X (eski adıyla Twitter) ve YouTube gibi platformlar üzerinde yoğunlaşan bu düzenleme, hem çocuk güvenliği hem de dijital içerik kontrolü açısından yeni bir dönemi işaret ediyor. Düzenleme bu ay sonunda Meclis gündemine taşınacak torba yasa taslağı içerisinde yer alacak.
Bakan Göktaş, sosyal medya platformlarına yönelik olarak 15 yaşından küçük çocuklara hesap açmama, hizmet sunmama ve gelişmiş içerik filtreleme sistemleri kurma zorunluluğu getirmeyi hedeflediklerini vurguladı. Bu açıklama sonrası, "15 yaşından küçüklere sosyal medya yasaklanıyor mu, ne zaman yürürlüğe girecek?" soruları kamuoyunun gündemine oturdu.
Sosyal medya düzenlemesi kimleri kapsayacak?
Getirilmesi planlanan düzenleme, 15 yaş altındaki çocukları kapsıyor. Bu yaş grubuna sosyal medya erişiminin sınırlandırılması, yalnızca kullanıcı bazında değil, platformların sorumluluğu açısından da değerlendirmeye alınıyor. Yeni sistemde, sosyal medya şirketlerine yasal yükümlülük getirilerek, çocuklara yönelik hesap açma engeli, içerik filtrelemesi ve yaş doğrulama mekanizmalarının kurulması talep edilecek.
Bu düzenlemeyle birlikte platformlar, çocuklara yönelik zararlı içeriklerin engellenmesi konusunda aktif rol almak zorunda kalacak. Yani yalnızca kullanıcı değil, uygulama sağlayıcılar da doğrudan sorumlu hale gelecek.
15 yaş altına sosyal medya yasağı ne zaman yürürlüğe girecek?
Henüz yasa yürürlüğe girmiş değil. Ancak Bakan Göktaş’ın açıklamasına göre, söz konusu düzenlemeyi içeren torba yasa taslağı Ocak ayı sonunda Meclis’e sunulacak. Meclis’te ilgili komisyonlarda değerlendirildikten sonra, genel kurul gündemine alınacak ve yasalaşma sürecine geçilecek.
Bu süreç göz önüne alındığında, yasak ve düzenlemelerin 2026 yılı ilk yarısında uygulanmaya başlaması muhtemel. Geçiş süreciyle birlikte sosyal medya platformlarına uyum sağlamaları için belirli bir zaman tanınması bekleniyor. Bu süre zarfında platformların teknik altyapılarını ve kullanıcı sözleşmelerini güncellemeleri gerekecek.
Düzenleme kapsamında hangi sosyal medya platformları etkilenecek?
Yeni yasa taslağı kapsamında hedef alınan platformlar arasında en çok kullanılanlar dikkat çekiyor:
TikTok
YouTube
X (eski adıyla Twitter)
Snapchat
Twitch
Discord
Bu platformlar, çocuk kullanıcı sayısının yüksek olduğu mecralar olarak öne çıkıyor. Özellikle kısa video içerikleri ve canlı yayın özellikleri ile dikkat çeken TikTok ve YouTube, düzenlemenin en sıkı kontrol edileceği alanlar arasında yer alacak.
Yeni filtreleme ve denetim sistemi nasıl işleyecek?
Yasal düzenlemeyle birlikte sosyal medya platformlarına yalnızca yaş sınırı getirilmesi değil, aynı zamanda gelişmiş filtreleme sistemlerinin kurulması da şart koşulacak. Bu kapsamda hedeflenen düzenlemeler şunlar olacak:
Yaş doğrulama teknolojileri (yüz tanıma, kimlik doğrulama vb.)
Zararlı içerik filtreleri (şiddet, cinsellik, siber zorbalık gibi)
Ebeveyn denetim araçları
İzleme ve raporlama sistemleri
Platformlar, bu sistemleri kurmadıkları takdirde idari para cezaları ve erişim kısıtlamaları gibi yaptırımlarla karşılaşabilecek.
Aileler ve çocuklar bu süreçte nasıl bilgilendirilecek?
Bakan Göktaş, açıklamasında yalnızca yasal düzenlemenin değil, farkındalık artırma çalışmalarının da planlandığını ifade etti. Yaklaşık 1,5 yıldır bu konu üzerinde çalışıldığını vurgulayan Göktaş, sürece uzmanlar, akademisyenler, STK’lar, sosyal medya temsilcileri ve ailelerin de dahil edildiğini açıkladı. Ayrıca, çocuklarla birebir yapılan görüşmeler sayesinde sosyal medya kullanım alışkanlıkları derinlemesine analiz edildi.
Bu veriler ışığında hem aileleri hem de çocukları dijital ortamdaki risklere karşı bilinçlendirecek rehberler, kampanyalar ve eğitim içerikleri hazırlanacak.
Türkiye dışında sosyal medya yaş sınırı uygulayan ülkeler hangileri?
Bakan Göktaş, konuşmasında Avustralya'nın 16 yaş altı çocuklara sosyal medya erişimini yasakladığını hatırlatarak, bu konuda yalnız olmadıklarını belirtti. İşte benzer düzenlemeleri hayata geçiren ülkelerden bazıları:
Avustralya: 16 yaş altına sosyal medya yasağı
Fransa: Ebeveyn izni olmadan 15 yaş altı çocukların hesap açması yasak
İtalya: TikTok’ta yaş doğrulama sistemi uygulanıyor
ABD: Çeşitli eyaletlerde 13-16 yaş arası kullanım kısıtlamaları var
İngiltere: Dijital Hizmetler Yasası ile çocuklara özel koruma sistemi
Bu örnekler, Türkiye’de atılacak adımların küresel bir eğilimin parçası olduğunu gösteriyor.
