Abdurrahman Kasımlo kimdir, nerelidir, kaç yaşında öldü, neden öldürüldü, Viyana suikastı nasıl gerçekleşti? 20. yüzyılın en tartışmalı Kürt siyasi figürlerinden biri olan Kasımlo’nun hayatı, Mahabad Cumhuriyeti’nden Paris sürgününe, oradan Viyana’daki kanlı suikasta uzanan çarpıcı bir hikâyeye sahne oldu. İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) genel sekreteri olarak yıllarca siyasi mücadele yürüten Kasımlo, 1989 yılında Avusturya’nın başkenti Viyana’da öldürüldü. Ölümü yalnızca bir suikast değil, uluslararası diplomasi krizinin de fitilini ateşleyen bir olay olarak kayıtlara geçti.
Abdurrahman Kasımlo kimdir, nerelidir, ailesi ve eğitim hayatı nasıldı?
Abdurrahman Kasımlo, 1930 yılında İran’ın Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Urmiye kentinde dünyaya geldi. Varlıklı ve siyasi etkisi bulunan bir ailenin çocuğuydu. Babası Muhammed Kasımlo, İran Şahı’na danışmanlık yapmış ve “Wussuq-e Divan” unvanı almış nüfuzlu bir isimdi. Annesi Nana Jan Timsar ise Asurlu bir Hristiyan’dı. Bu çok kültürlü aile yapısı, onun ilerleyen yıllardaki siyasi perspektifine de yansıdı.
İlk ve orta öğrenimini Urmiye ve Tahran’da tamamlayan Kasımlo, genç yaşta siyasetle ilgilenmeye başladı. Henüz 15 yaşındayken, 1946’da kurulan ve kısa sürede yıkılan Mahabad Kürt Cumhuriyeti döneminde İran Kürdistan Demokrat Partisi’nin gençlik yapılanmasında yer aldı.
Yükseköğrenim için Avrupa’ya giden Kasımlo, Prag’da ekonomi doktorası yaptı. Akademik kariyeri boyunca Avrupa’daki siyasi çevrelerle temas kurdu. 1952 yılında Kürdistan’a döndüğünde artık yalnızca bir aktivist değil, uluslararası bağlantıları olan bir siyasetçiydi.
Mahabad Cumhuriyeti, KDP-İ genel sekreterliği ve siyasi yükselişi
Kasımlo’nun adı en çok Mahabad Cumhuriyeti ve İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) ile anıldı. 1973 yılında KDP-İ’nin Üçüncü Kongresi’nde genel sekreter seçildi. Bu görevini 1989’daki ölümüne kadar sürdürdü.
1979 İran Devrimi, onun siyasi kariyerinde kritik bir dönemeç oldu. Partisi başlangıçta Şah rejiminin devrilmesini destekledi. Ancak devrim sonrası Ayetullah Humeyni ile yaşanan görüş ayrılıkları derinleşti. Kasımlo’nun sıkça dile getirdiği “Kürtlere özerklik, İran’a demokrasi” talebi Tahran yönetimi tarafından kabul edilmedi.
Humeyni’nin Kürt hareketine karşı “cihat” ilan etmesiyle birlikte İran’ın batısında şiddetli çatışmalar yaşandı. 1980’li yılların başında askeri dengeler değişti ve KDP-İ sahada ciddi kayıplar verdi. Bu süreçte Kasımlo, devrik Cumhurbaşkanı Ebu’l-Hasan Beni Sadr ile ittifak arayışına girdi ancak bu girişim sonuçsuz kaldı.
Paris sürgünü, İran Ulusal Direniş Konseyi ve diplomatik temaslar
1984 yılında Paris’e yerleşen Kasımlo, mücadelesini askeri alandan diplomatik zemine taşıdı. İran Ulusal Direniş Konseyi’ne katılarak uluslararası kamuoyunda Kürt meselesini gündeme getirmeye çalıştı.
İran-Irak Savaşı’nın sona ermesinin ardından Tahran yönetimi, Kürt sorununa çözüm arayışı kapsamında bazı temaslara başladı. Bu çerçevede Viyana’da gizli görüşmeler organize edildi. Kasımlo, bu görüşmelere katılarak siyasi çözüm umudunu sürdürdü.
Abdurrahman Kasımlo suikastı nasıl gerçekleşti, Viyana görüşmeleri neydi?
13 Temmuz 1989’da Viyana’da gerçekleşen dördüncü görüşme, trajik bir sonla noktalandı. Toplantı sırasında Kasımlo ve beraberindeki KDP-İ temsilcileri silahlı saldırıya uğradı. Olay yerinde hayatını kaybeden Kasımlo’nun ölümü, Avrupa kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.
Saldırıyla bağlantılı olduğu belirtilen bazı İranlı yetkililer gözaltına alındı. Ancak kısa süre sonra serbest bırakıldılar ve İran’ın Viyana Büyükelçiliği’ne sığındılar. Bu gelişme, Avusturya ile İran arasında diplomatik krize neden oldu.
Suikast, yalnızca bir siyasi cinayet değil, aynı zamanda uluslararası hukuk ve diplomasi açısından da tartışmalı bir dosya olarak tarihe geçti.
Abdurrahman Kasımlo mezarı nerede, yerine kim geçti, Sadık Şerefkendi suikastı bağlantısı nedir?
Kasımlo’nun cenazesi Paris’e götürüldü. Père Lachaise Mezarlığı’na defnedildi. Mezarı, Kürt siyasi hareketi açısından sembolik bir ziyaret noktası haline geldi.
Onun ölümünün ardından KDP-İ genel sekreterliği görevini Sadık Şerefkendi üstlendi. Ancak bu süreç de uzun sürmedi. Şerefkendi, 1992 yılında Berlin’deki Mykonos Restoranı’nda düzenlenen suikastta hayatını kaybetti. Bu olay, Avrupa’da İran bağlantılı siyasi cinayetler iddialarını yeniden gündeme taşıdı.
Abdurrahman Kasımlo’nun yaşamı, Mahabad Cumhuriyeti, KDP-İ genel sekreterliği, Humeyni ile özerklik krizi, Paris sürgünü ve Viyana suikastı başlıkları altında şekillenen çok katmanlı bir siyasi mücadele olarak tarihe geçti. Ölümü ise Ortadoğu siyasetinin en çarpıcı ve tartışmalı olaylarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
