Özellikle şehir içi ve şehirler arası taşımacılık yapan şirketler, servis işletmeleri, lojistik firmaları ve filo sahipleri için büyük riskler barındıran bu uygulama kapsamında, sigortasız şoför çalıştıran işletmeler ağır idari yaptırımlarla karşı karşıya kalıyor.
2026 yılında devreye alınması planlanan yeni trafik ve çalışma düzenlemeleri öncesinde başlatılan bu uygulama, fiilen “ön kontrol” niteliği taşıyor.
Ticari araçlarda sürücülerin sigortası tek tek kontrol ediliyor
Ortak denetimlerde trafik ekipleri tarafından durdurulan ticari araçlarda yalnızca ruhsat ve sürücü belgeleri değil, aynı zamanda aracı fiilen kullanan sürücünün SGK kaydı da sorgulanıyor.
Denetim sürecinde özellikle şu hususlar inceleniyor:
Sürücünün ilgili işveren tarafından SGK’ya bildirilip bildirilmediği
İşe giriş bildirgesinin yasal süresi içinde yapılıp yapılmadığı
Prim ve hizmet bildiriminin bulunup bulunmadığı
Ücret bordrosu kayıtlarının mevzuata uygun olup olmadığı
Sahada yapılan bu kontroller sayesinde, kayıt dışı çalışan şoförler doğrudan tespit edilebiliyor.
Sigortasız şoför çalıştırana ağır yaptırım
Denetimler sonucunda, ticari araçta çalışan sürücünün SGK kaydının bulunmadığı tespit edilirse, işveren hakkında doğrudan idari işlem başlatılıyor.
Uygulanan yaptırımlar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102. maddesi kapsamında yürütülüyor.
Bu çerçevede, sigortasız şoför çalıştırdığı belirlenen şirketler için yalnızca bir kalem ceza değil, birden fazla idari yaptırım söz konusu olabiliyor.
Özellikle kayıt dışı istihdam tespitlerinde:
İşe giriş bildirgesinin yapılmamış olması
Prim ve hizmet belgesinin verilmemesi
Ücret bordrosunda çalışanın yer almaması gibi her bir ihlal ayrı ayrı değerlendiriliyor.
İşe giriş bildirgesi yapılmayan her şoför için 66 bin 60 TL ceza
Mevzuata göre, işe giriş bildirgesi yapılmadan çalıştırılan her bir işçi için 2 asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanıyor.
2026 yılı için bu tutar:
66 bin 60 TL olarak uygulanıyor.
Daha da önemlisi, aynı fiilin tekrar edilmesi halinde ceza katlanarak artıyor.
Tekrar halinde uygulanacak ceza tutarı:
5 kat asgari ücret
yani 198 bin 180 TL
seviyesine çıkıyor.
Bu rakamlar, tek bir şoför için geçerli. Aynı denetimde birden fazla sigortasız şoför tespit edilmesi halinde ceza her bir çalışan için ayrı ayrı uygulanıyor.
Sadece işe giriş bildirgesi değil, diğer kayıtlar da mercek altında
SGK ve emniyet ekiplerinin ortak denetimlerinde yalnızca işe giriş bildirgesi değil, diğer tüm sigorta ve bordro kayıtları da kontrol ediliyor.
Aşağıdaki durumlar ayrıca yaptırıma konu ediliyor:
Aylık prim ve hizmet belgesinde sürücünün bildirilmemesi
Ücret bordrosunda çalışanın yer almaması
Kayıtların geçersiz veya hatalı düzenlenmesi
Eksik gün veya eksik kazanç bildirimi yapılması
Bu ihlallerin her biri için ayrı idari para cezaları ve geriye dönük prim tahakkukları devreye giriyor.
Kiralık araçta istisna var mı?
Uygulamada en çok merak edilen konulardan biri de kiralık araçlarda sorumluluğun kime ait olduğu.
Araç kiralama sözleşmesi kapsamında, sürücünün sigortası kiralayan firma veya işveren tarafından yapılmışsa, araç sahibi açısından SGK yönünden idari para cezası uygulanmıyor.
Ancak burada çok kritik bir detay bulunuyor.
Olası bir trafik kazasında;
hukuki sorumluluk
maddi tazminat sorumluluğu
araç işleteni sorumluluğu
bakımından araç sahibinin yükümlülükleri devam ediyor.
Yani sigorta yönünden ceza muafiyeti olsa dahi, kazaya bağlı sorumluluklar tamamen ortadan kalkmış sayılmıyor.
Ticari araç sahipleri için yeni dönem başladı
SGK ile Emniyet Genel Müdürlüğü’nün eş zamanlı yürüttüğü bu saha uygulamasıyla birlikte, ticari araçlarda sigortalı şoför çalıştırma zorunluluğu artık yalnızca masa başı denetimlerle değil, fiilen yol üzerinde de kontrol ediliyor.
Bu durum özellikle: servis taşımacılığı yapan firmalar lojistik ve kargo şirketleri şehir içi ticari taşıma yapan araç sahipleri turizm taşımacılığı yapan işletmeler için ciddi bir risk yönetimi gerektiriyor.
Uzmanlara göre, araç sahiplerinin ve işletmelerin: aracı kimin kullandığını, şoförün SGK girişinin yapılıp yapılmadığını, bildirimin hangi işveren üzerinden yapıldığını mutlaka belge üzerinden kontrol etmesi gerekiyor.
Aksi halde, tek bir denetimde yüz binlerce lirayı bulan idari para cezalarıyla karşı karşıya kalınabiliyor.
