Cemre düşmesi nedir?
Cemre, halk arasında baharın yaklaştığını haber veren geleneksel bir doğa olayı olarak kabul edilir. Arapça kökenli olan “cemre” kelimesi, sözlük anlamı olarak kor, ateş, sıcaklık anlamına gelir.
Türk halk takviminde cemre;
önce havaya,
sonra suya,
en son toprağa
olmak üzere üç aşamada düşer.
Halk inanışına göre cemrenin düştüğü andan itibaren doğada gözle görülür bir ısınma süreci başlar ve kış mevsiminin etkisi yavaş yavaş zayıflar.
Cemre düşmesi gerçekten neyi ifade eder?
Cemre düşmesi, meteorolojik bir terim değildir. Daha çok yüzyıllardır Anadolu’da ve Orta Doğu coğrafyasında kullanılan geleneksel mevsim geçiş göstergesi olarak kabul edilir.
Ancak dikkat çekici olan nokta şudur:
Cemre tarihleri, genellikle hava sıcaklıklarının artmaya başladığı dönemlerle büyük ölçüde örtüşür.
Bu nedenle halk arasında;
“Cemre düştü, artık bahar geliyor”
anlayışı yerleşmiştir.
Cemre kaç tane ve sırasıyla nereye düşer?
Cemre üç aşamada düşer ve sırası hiç değişmez:
Birinci cemre havaya düşer
İkinci cemre suya düşer
Üçüncü cemre toprağa düşer
Bu sıralama, halk takviminde her yıl aynı şekilde kabul edilir.
2026 cemre düşme tarihleri
Vatandaşların en çok aradığı konuların başında “2026 cemre ne zaman düşecek?” sorusu geliyor.
2026 yılı için cemre tarihleri şöyledir:
Birinci cemre (havaya)
19 – 20 Şubat 2026
İkinci cemre (suya)
26 – 27 Şubat 2026
Üçüncü cemre (toprağa)
5 – 6 Mart 2026
Bu tarihler, halk takvimine göre her yıl sabit kabul edilen cemre günleridir.
Birinci cemre: Havaya ne zaman düşer?
Birinci cemre, her yıl olduğu gibi 2026’da da Şubat ayının sonuna doğru havaya düşer.
Havaya düşen cemreyle birlikte;
gece soğukları azalmaya başlar,
gündüz sıcaklıkları yavaş yavaş yükselir,
özellikle güneşli gün sayısında artış gözlemlenir.
Halk arasında bu dönem, kışın kırılma noktası olarak görülür.
İkinci cemre: Suya ne zaman düşer?
İkinci cemre, havadan yaklaşık bir hafta sonra suya düşer.
Bu dönemde;
göletler, akarsular ve yer altı sularında don olayları azalır,
kar sularının çözülme süreci hızlanır,
akarsuların debisi artmaya başlar.
Özellikle hayvancılıkla uğraşanlar için bu dönem önemli kabul edilir.
Üçüncü cemre: Toprağa ne zaman düşer?
Son cemre, yani üçüncü cemre toprağa düşer.
Bu cemre, halk inanışına göre:
ekim ve dikim döneminin yaklaştığını,
toprağın ısınmaya başladığını,
doğada canlanmanın hızlanacağını
işaret eder.
Çiftçiler için en kritik cemre, genellikle toprağa düşen cemredir.
Cemre ile bahar gerçekten başlar mı?
Cemre, doğrudan mevsimi değiştiren bir olay değildir. Ancak uzun yıllara dayanan gözlemler, cemre tarihleri ile birlikte:
sıcaklıkların kalıcı şekilde artmaya başladığını,
don riskinin yavaş yavaş azaldığını,
bitkisel faaliyetlerin hızlandığını
göstermektedir.
Bu nedenle cemre düşmesi, Anadolu kültüründe baharın habercisi olarak kabul edilir.
Cemre düşmesi ile halk takvimi arasındaki ilişki
Cemre, halk takviminin en bilinen kavramlarından biridir. Özellikle;
tarım,
hayvancılık,
doğal yaşam
üzerine kurulu geleneksel yaşam biçimlerinde cemre, yıllarca bir zaman ölçütü olarak kullanılmıştır.
Birçok bölgede halen:
“Cemre düşmeden ekim yapılmaz”
“Cemre toprağa düşmeden bahar gelmiş sayılmaz”
şeklindeki sözler yaygın olarak kullanılmaktadır.
Cemre neden her yıl aynı tarihlerde düşüyor?
Cemre tarihleri, astronomik veya meteorolojik hesaplara göre değil, geleneksel halk takvimine göre belirlenmiştir.
Bu nedenle;
her yıl yaklaşık aynı günlere denk gelir,
küçük gün farkları dışında değişmez.
Cemre düşmesi ile Hıdırellez veya Nevruz aynı şey mi?
Hayır.
Cemre düşmesi ile:
Nevruz (21 Mart)
Hıdırellez (5-6 Mayıs)
farklı kültürel dönemleri temsil eder.
Cemre, daha erken bir tarihte, kıştan çıkış sürecini simgelerken;
Nevruz ve Hıdırellez, baharın kesin başlangıcı ve doğanın uyanışı olarak kabul edilir.
