"ChatGPT su ile mi çalışıyor?" sorusu ilk bakışta garip gelse de, arkasında çok daha derin ve çarpıcı bir gerçek yatıyor. Bu soru, dijital teknolojilerin görünmeyen çevresel etkilerine dair büyüyen farkındalığın bir yansıması.
Yapay zeka, yazılım temelli bir sistemdir; yani su ya da yakıt gibi fiziksel kaynaklarla doğrudan çalışmaz. Ancak bu sistemlerin çalışmasını sağlayan devasa veri merkezleri, çevre üzerinde doğrudan etkisi olan su bazlı soğutma sistemleriyle faaliyet gösterir.
Bu nedenle ChatGPT'nin doğrudan su ile çalıştığını söylemek teknik olarak doğru olmasa da, ChatGPT’yi kullanmak su tüketimini tetikliyor demek yanlış olmaz.
Veri Merkezleri, Soğutma ve Su Kullanımı: Bağlantı Nerede?
ChatGPT gibi büyük yapay zeka modelleri, milyarlarca parametreye sahip çok katmanlı derin öğrenme sistemleriyle çalışır. Bu tür bir yapay zekayı eğitmek ve kullanıma sunmak için, çok sayıda yüksek performanslı grafik işlemci (GPU) veya özel yapay zeka çipleri kullanılır.
Bu çipler, özellikle model eğitimi sırasında çok yoğun enerji harcar ve ciddi ısı üretir. Aşırı ısınan donanımı soğutmak için kullanılan en yaygın yöntemlerden biri ise su bazlı soğutma sistemleridir. Bu sistemlerde:
Devreye giren soğutma kuleleri,
Bu kulelerde dolaşan tatlı su,
Ve bu suyun buharlaştırılarak ısıyı dışarı atan mekanizmalar,
yapay zeka altyapısının fiziksel olarak ayakta kalmasını sağlar.
1 ChatGPT Sohbeti Ne Kadar Su Tüketiyor?
Araştırmalara göre, ChatGPT ile yapılan 20-50 soruluk bir sohbet, ortalama 500 mililitre (yarım litre) suyun dolaylı olarak tüketilmesine neden oluyor. Bu tüketim, suyun içilmesi ya da doğrudan kullanılması değil, soğutma sisteminde buharlaşma yoluyla kaybedilmesi anlamına geliyor.
Veri merkezinde bu sohbetin işlendiği an:
GPU’lar yoğun şekilde çalışıyor,
Isı artıyor,
Soğutma sistemleri devreye giriyor,
Ve bir miktar su buharlaşıyor.
Dünya çapında milyonlarca kullanıcının eş zamanlı olarak yapay zeka kullanması, buharlaşan suyun miktarını baraj seviyelerini etkileyecek büyüklüğe taşıyabiliyor.
GPT-4 Eğitimi: Milyonlarca Litre Su Kullanıldı
OpenAI tarafından geliştirilen GPT-4 modeli, eğitim sürecinde büyük ölçekli işlemci kümeleri kullandı. Bu süreç:
Haftalarca süren hesaplama gerektirdi,
Soğutma sistemlerinin durmaksızın çalışmasına neden oldu,
Ve milyonlarca litre suyun buharlaşarak kaybedilmesine yol açtı.
Sadece bu eğitim süreci bile, küçük bir kasabanın yıllık içme suyu tüketimine eşdeğer olabilecek düzeyde kaynak tüketmiş olabilir.
Daha Sürdürülebilir Bir Yapay Zeka Mümkün mü?
Teknoloji devleri bu sorunun farkında. Microsoft, Google ve Meta gibi şirketler, 2030 yılına kadar "su pozitif" olma sözü verdi. Yani:
Tüketilen sudan daha fazlasını doğaya geri kazandırma taahhüdü,
Geri dönüştürülmüş atık su kullanımı,
Deniz suyu ile soğutma teknolojileri,
Ve hava ile soğutmalı yeşil veri merkezleri gibi çözümler gündemde.
Ayrıca, yeni yapay zeka modelleri daha az enerji harcayacak şekilde optimize edilmeye başlandı. Bu sayede hem karbon ayak izi hem de su ayak izi düşürülmeye çalışılıyor.
Sadece Elektrik Değil, Su da Harcıyoruz: Dijital Etkileşimlerin Fiziksel Maliyeti
Bugün internet üzerinden yaptığınız her işlem — ister bir video izlemek, ister bir arama yapmak, ister ChatGPT ile sohbet etmek olsun — arkada bir sunucunun çalışmasına neden oluyor. Bu da:
Elektrik tüketimi,
Donanım ısınması,
Ve soğutma için su tüketimi anlamına geliyor.
Dolayısıyla dijital dünyada attığınız her adımın fiziksel dünyada bir çevresel bedeli var.
Peki ChatGPT Gerçekten “Su ile mi” Çalışıyor?
Hayır, ChatGPT doğrudan su ile çalışan bir sistem değildir.
Ancak ChatGPT'nin çalışmasını mümkün kılan altyapının sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi için dolaylı olarak ciddi miktarda su kullanılır. Bu su, işlemcilerin serin kalmasını sağlamak ve sistemin güvenliğini korumak için hayati öneme sahiptir.
Yani ChatGPT’nin çalışabilmesi için suyun dolaylı olarak vazgeçilmez olduğunu söyleyebiliriz.
Sık Sorulan 5 Soruya Bilimsel Cevap
ChatGPT gerçekten su ile mi çalışıyor?
Hayır, doğrudan su ile çalışmaz. Ancak donanım altyapısının soğutulmasında su kullanılır.
ChatGPT her kullanımda su harcıyor mu?
Evet, her yoğun işlem kullanımı sırasında soğutma sistemleri çalıştığı için dolaylı su tüketimi gerçekleşir.
Bir sohbet ChatGPT’de ne kadar su tüketiyor?
Yaklaşık 500 ml yani bir küçük şişe suya eşdeğer buharlaşma gerçekleşebilir.
GPT-4 eğitimi sırasında ne kadar su harcandı?
Milyonlarca litreye ulaştığı tahmin ediliyor, net rakamlar kamuya açıklanmadı.
Yapay zekanın çevresel etkisi nasıl azaltılabilir?
Geri dönüştürülmüş su kullanımı, hava ile soğutma, düşük enerji tüketimli modeller ve veri merkezi optimizasyonu ile azaltılabilir.
