Tarih dünyasının önemli isimlerinden Prof. Dr. İlber Ortaylı, İstanbul’da düzenlenen cenaze töreninin ardından Fatih Camii Haziresi’ne defnedildi. Ortaylı’nın naaşı, hocası ve dünya çapında saygı gören tarihçi Prof. Dr. Halil İnalcık’ın yanına toprağa verildi. Aynı hazirede tarihçi Semavi Eyice’nin kabri de bulunuyor.
Bu gelişmenin ardından kamuoyunda “Halil İnalcık kimdir, neden ‘Tarihçilerin Kutbu’ olarak anılıyor?” soruları yeniden gündeme geldi.
Halil İnalcık Kimdir?
Prof. Dr. Halil İnalcık, Osmanlı ve Balkan tarihi üzerine yaptığı kapsamlı çalışmalarla yalnızca Türkiye’de değil, dünya akademi çevrelerinde de saygı gören bir tarihçidir. Akademik camiada kendisine verilen unvanlardan biri de “Tarihçilerin Kutbu” oldu.
7 Eylül 1916’da İstanbul’da dünyaya gelen İnalcık, eğitim hayatına Ankara ve Sivas’ta başladı. Lise öğrenimini Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi’nde tamamladı. 1935 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nden mezun olarak akademik kariyerinin ilk adımını attı.
Akademik Kariyerinin Başlangıcı
Yeniçağ Tarihi alanındaki çalışmalarıyla dönemin önemli tarihçilerinden Prof. Dr. Fuat Köprülü’nün dikkatini çeken İnalcık, onun tavsiyesiyle fakültede ilmi yardımcı olarak göreve başladı.
1942 yılında “Tanzimat ve Bulgar Meselesi” başlıklı doktora tezini tamamladı. 1943’te ise “Viyana’dan Büyük Ricat’e Osmanlı-Kırım Hanlığı” çalışmasıyla doçent unvanını aldı.
Dünya Üniversitelerinde Ders Verdi
1949 yılında İngiltere’ye gönderilen Halil İnalcık, burada Osmanlı arşiv belgeleri üzerine önemli araştırmalar yaptı.
1952’de profesör unvanını aldıktan sonra Columbia, Princeton, Pennsylvania ve Harvard gibi dünya çapında üniversitelerde dersler verdi. ABD’de Osmanlı-Türk tarihi çalışmalarının kurumsallaşmasına önemli katkılar sundu.
Chicago ve Bilkent Dönemi
1972 yılında Ankara Üniversitesi’nden emekli olan İnalcık, Chicago Üniversitesi’nde Osmanlı Tarihi Kürsüsü’nü kurdu. Bu adım, Osmanlı tarihinin uluslararası akademik literatürde daha güçlü şekilde yer bulmasına zemin hazırladı.
1993 yılında Türkiye’ye dönerek Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü’nü kurdu. 23 yıl boyunca burada yüksek lisans ve doktora öğrencilerine seminer verdi.
2003 yılında Bilkent Üniversitesi bünyesinde Halil İnalcık Center for Ottoman Studies adlı araştırma merkezini kurarak arşiv belgelerini ve çalışmalarını akademi dünyasına kazandırdı.
Uluslararası Tanınırlık ve Eserleri
Halil İnalcık, İngilizce, Fransızca ve Almanca’yı ileri seviyede; Arapça, Farsça ve İtalyanca’yı ise orta düzeyde biliyordu.
Cambridge Uluslararası Biyografi Merkezi tarafından sosyal bilimler alanında dünyanın sayılı bilim insanları arasında gösterildi. Çok sayıda akademiye üye seçildi ve ulusal ile uluslararası birçok ödüle layık görüldü.
Öne çıkan eserleri arasında:
Devlet-i Aliyye
Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi
Osmanlılar ve Haçlılar
Osmanlı Tarihinde İslamiyet ve Devlet
yer alıyor.
Halil İnalcık Ne Zaman Vefat Etti, Nerede Defnedildi?
Halil İnalcık, 25 Temmuz 2016’da Ankara’da hayatını kaybetti. Cenazesi İstanbul’a getirilerek Fatih Camii Haziresi’ne Osmanlı ulema kabri şeklinde defnedildi.
Bugün aynı hazirede, öğrencisi ve meslektaşı Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın da toprağa verilmesi, tarih dünyasında sembolik bir anlam taşıdı.
Halil İnalcık, Osmanlı tarihine getirdiği yeni bakış açıları ve akademik titizliğiyle yalnızca bir tarihçi değil, bir ekolün temsilcisi olarak hafızalarda yer aldı. Fatih Camii Haziresi’nde yan yana yatan iki büyük isim, Türkiye’nin tarih yazımında derin izler bırakan bir mirası simgeliyor.
