Orta Doğu’da dengeleri değiştirebilecek bir gelişme dünya gündemine bomba gibi düştü. İran İslam Cumhuriyeti’nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği yönündeki iddialar, ABD’nin “öldü” açıklaması ve İran devlet televizyonundan gelen duyuruyla birlikte küresel çapta yankı uyandırdı. Peki, Hamaney kimdir, öldü mü, nasıl öldü, İran devlet televizyonu ne açıkladı?
İran Dini Lideri Ali Hamaney Öldü Mü, Nasıl Öldü?
ABD ve İsrail’in sabah saatlerinde İran’a yönelik başlattığı eş zamanlı hava saldırıları sonrası Tahran başta olmak üzere birçok kentte patlamalar meydana geldi. İlk saatlerde sosyal medyada İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldüğü yönünde iddialar dolaşıma girdi.
Kısa süre sonra İran devlet televizyonu, Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybettiğini duyurdu. Yayında, “İran İslam Devrimi lideri şehadete ulaştı” ifadesi kullanıldı. Hamaney’in çalışma ofisinin hedef alındığı ve burada hayatını kaybettiği bildirildi.
İran hükümeti, ölüm haberinin ardından ülkede 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan edildiğini açıkladı.
ABD-İsrail Saldırısında Ne Oldu, Kaç Kişi Hayatını Kaybetti?
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonu sabah erken saatlerde başladı. Tahran’daki kritik noktalar ile askeri tesislerin hedef alındığı bildirildi. İran da misilleme olarak İsrail’e ve bölgedeki ABD üslerine saldırılar düzenledi.
İran kaynaklarına göre saldırılarda yüzlerce kişi hayatını kaybetti ve yaralandı. Resmi rakamlar netleşmeye devam ederken, Tahran’da güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarıldı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakın Fars Haber Ajansı, Hamaney’in ofisinden bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdığı haberinde, saldırıda Hamaney’in aile üyelerinden bazılarının da yaşamını yitirdiğini aktardı.
Hamaney’in Ailesi Hayatını Kaybetti Mi?
İran devlet medyasında yer alan bilgilere göre, saldırıda Ayetullah Ali Hamaney’in kızı, damadı, torunu ve gelini de hayatını kaybetti. Bu iddialar, Devrim Muhafızları’na yakın kaynaklar tarafından doğrulandı.
Söz konusu gelişme, İran kamuoyunda derin bir üzüntü ve öfkeye yol açtı. Ülke genelinde yas ilan edilirken, camilerde ve meydanlarda anma programlarının düzenleneceği duyuruldu.
Ali Hamaney Kimdir, Kaç Yaşında, Nereli?
Ali Hamaney (Seyyid Ali Hüseyni Hamaney), 19 Nisan 1939 tarihinde İran’ın Meşhed kentinde doğdu. Şii din adamı ve siyasetçi olan Hamaney, 1989 yılından bu yana İran’ın ikinci Yüce Lideri olarak görev yapıyordu.
Babası da Ayetullah olan Hamaney, dini eğitimine küçük yaşta Meşhed’de başladı. Daha sonra Irak’ın Necef kentinde iki yıl, İran’ın Kum kentinde altı yıl dini ilimler üzerine eğitim aldı.
1979 İran İslam Devrimi’nin ardından Ayetullah Humeyni tarafından İslam İnkılabı Yüksek Şurası üyeliğine atandı. Aynı yıl Savunma Bakan Yardımcısı oldu ve Tahran milletvekili olarak meclise girdi. 1980 yılında İran Yüksek Savunma Şurası üyeliğine getirildi ve İran-Irak Savaşı sürecinde aktif görev aldı.
27 Haziran 1981’de Ebuzer Camisi’ne düzenlenen bombalı saldırıda ağır yaralandı. Aynı yıl yapılan seçimlerde İran’ın üçüncü Cumhurbaşkanı seçildi. 1985’te ikinci kez cumhurbaşkanlığı görevine geldi.
3 Haziran 1989’da Ayetullah Humeyni’nin vefatının ardından, 4 Haziran 1989 tarihinde Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın dini lideri seçildi. Bu görev, İran’daki en yüksek anayasal otoriteyi temsil ediyor.
Hamaney’in Liderlik Dönemi Neden Önemliydi?
Ali Hamaney, yaklaşık 37 yıl boyunca İran siyasetinin en güçlü ismi olarak öne çıktı. Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde anayasal yetkilere sahip olan dini lider, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç ve dış politikada belirleyici rol oynadı.
Batı ile yaşanan nükleer krizler, yaptırımlar ve bölgesel gerilimler, Hamaney döneminin en dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı. Özellikle ABD ve İsrail ile yaşanan sert diplomatik krizler, son yıllarda daha da tırmandı.
İran’da Süreç Nasıl İşleyecek?
Hamaney’in hayatını kaybettiğinin duyurulmasının ardından gözler İran’daki anayasal sürece çevrildi. İran Anayasası’na göre dini liderin vefatı halinde Uzmanlar Meclisi yeni lideri belirlemek üzere toplanıyor.
Ülkede ilan edilen 40 günlük yas sürecinin ardından siyasi takvimin nasıl şekilleneceği merak konusu. Uzmanlar, İran’da yeni bir dönemin başlayabileceğine dikkat çekiyor.
Hamaney kimdir, öldü mü, nasıl öldü, İran devlet televizyonu ne açıkladı? soruları yalnızca İran’da değil, dünya genelinde milyonlarca kişinin gündeminde. Orta Doğu’daki gelişmeler yakından takip edilirken, Tahran’dan gelecek yeni açıklamalar küresel siyasetin seyrini belirleyecek nitelikte.
