Türkiye’nin en saygın tarihçileri arasında gösterilen Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademik çalışmaları ve yorumlarıyla geniş bir kitle tarafından yakından takip ediliyor. Ancak kamuoyunun merak ettiği konulardan biri de İlber Ortaylı’nın aile geçmişi. Özellikle “İlber Ortaylı’nın annesi ve babası kimdir?”, “Ailesi aslen nereli?”, “Anne ve babası ne iş yapıyordu?” soruları sıkça araştırılıyor. İşte, İlber Ortaylı’nın köklerine uzanan dikkat çekici aile hikâyesi…
İlber Ortaylı’nın Annesi Şefika Ortaylı Kimdir?
İlber Ortaylı’nın annesi Şefika Ortaylı (1918-2020), köklü bir geçmişe sahip Kırım Türkü bir ailenin mensubudur. Kırım’ın önde gelen asilzade ailelerinden Karaşay ailesine dayanan bir soya sahiptir.
Eğitim hayatını Rusya’da sürdüren Şefika Ortaylı, Stalingrad’da Rus Dili ve Edebiyatı eğitimi almıştır. Akademik kariyerine Türkiye’de devam eden Şefika Hanım, uzun yıllar boyunca Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyeliği yapmıştır.
Dil alanındaki uzmanlığı ve akademik disipliniyle tanınan Şefika Ortaylı, yalnızca bir anne değil aynı zamanda güçlü bir eğitimci kimliğiyle de öne çıkmıştır. İlber Ortaylı’nın entelektüel gelişiminde annesinin akademik birikiminin önemli rol oynadığı biliniyor.
İlber Ortaylı’nın Babası Kemal Ortaylı Kimdir?
İlber Ortaylı’nın babası Kemal Ortaylı, Kırım kökenli bir uçak mühendisidir. Mühendislik alanındaki uzmanlığının yanı sıra kültürel çalışmalara da katkı sunmuştur. Özellikle Kırım tarihi ve Tatar kültürü üzerine eserlerin Türkçeye kazandırılmasında rol oynamıştır.
Kemal Ortaylı’nın hayatı da tıpkı eşi Şefika Ortaylı gibi zorlu bir göç hikâyesiyle şekillenmiştir. Stalin dönemindeki baskılardan kaçan Kırım Türkleri arasında yer alan aile, II. Dünya Savaşı yıllarında Avrupa’ya sığınmak zorunda kalmıştır.
Kemal Ortaylı, Türkiye’ye geldikten sonra önce askerî fabrikada uçak mühendisi olarak görev yapmış, ilerleyen yıllarda ise tercümanlık yaparak çalışma hayatını sürdürmüştür.
İlber Ortaylı’nın Ailesi Aslen Nereli, Türkiye’ye Ne Zaman Geldiler?
“İlber Ortaylı aslen nereli?” sorusunun yanıtı Kırım’a uzanıyor. Hem annesi hem de babası Kırım Türkü olan İlber Ortaylı’nın ailesi, Sovyetler Birliği dönemindeki siyasi baskılar nedeniyle yurtlarını terk etmek zorunda kaldı.
Şefika Hanım ve Kemal Bey, II. Dünya Savaşı sırasında mülteci olarak bulundukları Avrupa’da tanıştı. 1947 yılında Avusturya’da bir kampta, yanlarında yalnızca bir bavul ve küçük bebekleri İlber ile yeni bir hayata tutunmaya çalıştılar.
İlber Ortaylı henüz iki yaşındayken aile Türkiye’ye göç etti ve Ankara’ya yerleşti. Böylece Ortaylı ailesinin Türkiye’deki yeni hayatı başlamış oldu.
Akademik Bir Aile Ortamı
Şefika Ortaylı’nın Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde görev yapması, Kemal Ortaylı’nın mühendislik ve çeviri çalışmalarıyla ilgilenmesi, İlber Ortaylı’nın çocukluk yıllarını entelektüel bir atmosfer içinde geçirmesine zemin hazırladı.
Evde konuşulan diller, tarih ve edebiyat üzerine yapılan sohbetler, farklı kültürlere duyulan ilgi; İlber Ortaylı’nın ilerleyen yıllarda tarih alanında derinleşmesinde etkili oldu. Çok dilli ve çok kültürlü bir aile yapısı içinde büyüyen Ortaylı, bu birikimi akademik kariyerine de taşıdı.
İlber Ortaylı’nın Aile Kökeni ve Hayat Hikâyesi
Bir Kırım asilzadesi olan Şefika Ortaylı ile başarılı bir mühendis olan Kemal Ortaylı’nın hayat mücadelesi, aslında bir göç ve yeniden var olma hikâyesi. Avrupa’daki mülteci kampından Türkiye’ye uzanan bu yolculuk, İlber Ortaylı’nın hayatının da başlangıç noktası oldu.
Bugün dünyanın sayılı tarihçileri arasında gösterilen Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın arkasında, güçlü bir eğitim geçmişine ve kültürel mirasa sahip bir aile bulunuyor. Anne ve babasının yaşadığı zorluklar, farklı coğrafyalarda edinilen deneyimler ve akademik disiplin, onun düşünce dünyasının şekillenmesinde etkili unsurlar arasında yer alıyor.
