İran’da protestolar, 2025’in son günlerinde Tahran’da başlayan ekonomik temelli eylemlerle başladı, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Gösteriler, yerel para biriminin döviz karşısındaki sert düşüşü ve hayat pahalılığı nedeniyle çığ gibi büyüdü. İran protestolarında kaç kişi öldü? İran’da neler oluyor? soruları ise her geçen gün daha fazla gündem kazanıyor.
ABD merkezli insan hakları kuruluşlarının raporlarına göre, İran genelindeki gösterilerde binlerce kişi hayatını kaybetti, on binlercesi gözaltına alındı. Hükûmet ise resmi rakam paylaşmaktan kaçınıyor. İşte İran'da yaşananların perde arkası, ölü sayısı, gözaltılar ve uluslararası tepkilerle ilgili tüm detaylar...
İran protestolarında kaç kişi öldü, ölü sayısı resmi olarak açıklandı mı?
ABD’nin Virginia merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından yayımlanan son verilere göre, 28 Aralık 2025 – 20 Ocak 2026 tarihleri arasında İran’daki protestolarda en az 4 bin 29 kişi hayatını kaybetti.
Bu ölümler arasında:
180 güvenlik görevlisi bulunuyor.
3 bin 849 sivilin ise kimlik bilgileri bağımsız kaynaklarca doğrulandı.
İran hükûmeti ise bugüne kadar resmi bir can kaybı verisi paylaşmadı.
Protestolarda kaç kişi gözaltına alındı, neyle suçlanıyorlar?
HRANA’ya göre:
26 bin 15 kişi protestolar sırasında gözaltına alındı.
İran İçişleri Bakanlığı ise ayrıca 3 bin kişinin “dış mihraklarla bağlantılı” olduğu iddiasıyla özel soruşturmaya alındığını açıkladı.
Gözaltına alınanların büyük kısmı üniversite öğrencileri, sendika üyeleri ve sosyal medya üzerinden çağrı yapan aktivistlerden oluşuyor.
İran’da protestolar neden başladı, olaylar nasıl bu noktaya geldi?
Protestoların temel nedeni:
İran riyalinin döviz karşısında tarihi seviyelerde değer kaybetmesi
Gıda ve enerji fiyatlarındaki ani artış
Uzun süredir devam eden işsizlik ve yolsuzluk iddiaları
28 Aralık 2025’te Tahran Büyük Çarşı’da esnafın iş bırakmasıyla başlayan hareket, kısa sürede İsfahan, Meşhed, Tebriz, Şiraz ve Ahvaz gibi büyük kentlere yayıldı.
İran yönetimi olaylara nasıl müdahale etti, internet neden kesildi?
İran güvenlik güçleri, protestoların ilk günlerinde göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullanırken, 8 Ocak’tan itibaren bazı kentlerde gerçek mermi kullanımına geçtiği yönünde iddialar var.
İnternet erişimi, 8 Ocak’ta ülke genelinde tamamen engellendi.
VPN ve alternatif bağlantılarla bilgi akışı kısmen sağlansa da, özellikle protestoların yoğunlaştığı bölgelerde erişim ciddi şekilde sınırlandı.
Bu karar, uluslararası kamuoyunun İran’daki gelişmeleri takip etmesini zorlaştırdı. İnternet erişimi, 16 Ocak itibarıyla sınırlı şekilde yeniden sağlandı.
İran lideri Hamaney ne dedi, protestoları kim suçluyor?
Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak 2026’da yaptığı açıklamada:
“Bu olaylar ABD ve İsrail’in provokasyonudur. Binlerce vatandaşımızı kışkırtarak can kayıplarına neden oldular.”
ifadelerini kullandı. Bu çıkış, olayların dış kaynaklı manipülasyon olduğu iddialarını gündeme getirdi. Ancak, HRANA ve diğer bağımsız gözlemciler, olayların temelinde iç dinamiklerin etkili olduğunu belirtiyor.
Uluslararası toplum İran’daki olaylara nasıl tepki veriyor?
Tepki gösteren başlıca ülkeler ve kurumlar:
Birleşmiş Milletler (BM): İran’a şeffaflık çağrısı yapıldı.
Avrupa Birliği (AB): Orantısız güç kullanımının endişe verici olduğu belirtildi.
ABD: İran yönetiminin protestoculara karşı uyguladığı şiddet nedeniyle yeni yaptırımlar uygulanabileceği sinyali verdi.
Uluslararası Af Örgütü: Yaşananları “insan hakları felaketi” olarak tanımladı.
İran protestoları bitti mi, son durum nedir?
HRANA’nın açıklamasına göre, bazı bölgelerde protestolar sönümlendi, ancak yeni gözaltı ve can kaybı haberleri gelmeye devam ediyor.
İran yönetimi, protestoları tamamen bastırmak için şehirlerde askeri varlığını artırdı.
Ancak yerel raporlar, bazı üniversite ve işçi gruplarının hâlâ sessiz eylemler gerçekleştirdiğini gösteriyor.
