Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektörünü kökten değiştirecek kapsamlı bir yönetmelik taslağını kamuoyunun görüşüne açtı. Yeni düzenleme, hem tüketiciyi korumayı hem de sektörü daha şeffaf ve kurumsal bir yapıya kavuşturmayı hedefliyor. Hazırlanan taslakta araç yaşı, kilometre sınırı, depozito uygulaması, yetki belgesi zorunluluğu ve çevreci filo şartları gibi birçok başlık yer alıyor. Bakanlık kaynakları, düzenlemenin temel amacının kayıt dışılığı azaltmak ve tüketici mağduriyetlerini ortadan kaldırmak olduğunu belirtiyor.
Kiralık araçlara yaş ve kilometre sınırı
Taslak yönetmelikte en dikkat çeken maddelerden biri kiraya verilecek araçlara getirilen yaş ve kilometre sınırı oldu. Buna göre klasik araçlar hariç olmak üzere 5 yaşından büyük ya da 100 bin kilometrenin üzerinde olan araçlar kiraya verilemeyecek. Bu adımla hem güvenli sürüş hem de hizmet kalitesinin artırılması amaçlanıyor.
Sektör temsilcileri, bu düzenlemenin filoların yenilenmesini hızlandıracağını ve ikinci el araç piyasasını da etkileyeceğini belirtiyor. Yeni kurallar sayesinde tüketicilerin daha güvenli ve bakımlı araçlara erişmesi hedefleniyor.
Yetki belgesi zorunlu olacak
Taslağa göre ticari amaçla araç kiralayan tüm işletmelerin yetki belgesi alması şart koşuluyor. Yetki belgesi için işletmenin vergi mükellefi olması, meslek odasına kayıtlı bulunması ve iş yerinin konut amacıyla kullanılmaması gerekiyor.
Ayrıca kiralama sorumlularının belirli eğitim ve yeterlilik şartlarını taşıması istenecek. En az ilköğretim mezunu olma, belirli suçlardan hüküm giymemiş olma ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı “Seviye 4” belgesine sahip olma zorunluluğu getirilecek. Bu şartlarla sektörde profesyonelleşmenin artırılması hedefleniyor.
Yeni bilgi sistemi kuruluyor
Bakanlık, kiralama faaliyetlerini izlemek için merkezi bir dijital altyapı kurmaya hazırlanıyor. “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” ile araçların ve işletmelerin takibi tek merkezden yapılacak. Yetki belgesi başvuruları ve tüm belgelendirme süreçleri bu sistem üzerinden yürütülecek.
Bu dijital sistem sayesinde kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçilmesi ve sektörün denetlenebilir hale gelmesi planlanıyor. Aynı zamanda tüketicilerin haklarını araması ve şikayet süreçlerinin hızlanması bekleniyor.
Çevreci filo zorunluluğu geliyor
Büyükşehirlerde faaliyet gösteren kiralama şirketleri için çevre dostu araç şartı getiriliyor. İşletmeler filolarında en az 2 hibrit veya elektrikli araç bulundurmak zorunda olacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartı da yerli otomotiv sanayisini desteklemeyi amaçlıyor.
Ayrıca işletmelerin en az 5’i kendine ait olmak üzere toplamda en az 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek. Bu kural, sektörde kurumsal ve sürdürülebilir işletmelerin önünü açmayı hedefliyor.
Depozito düzenlemesi tüketiciyi koruyacak
Taslakta tüketicilerin en çok şikayet ettiği konulardan biri olan depozito uygulamasına da net sınırlar getiriliyor. 1 ila 6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli kadar, 7 ila 30 günlük kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek.
Araç iadesinden sonra depozitonun 7 gün içinde geri ödenmesi zorunlu olacak. Olağan kullanım sonucu oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden ücret talep edilemeyecek. Bu düzenlemeyle keyfi kesintilerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Tüketicilere ayrıca teslim saatinden 24 saat öncesine kadar ücretsiz rezervasyon iptali hakkı tanınacak. Bu hak, özellikle online rezervasyon yapan kullanıcılar için önemli bir güvence oluşturacak.
Bakımı yapılmayan araç kiraya verilemeyecek
Periyodik bakımı zamanında yaptırılmamış araçların kiralanması yasaklanacak. Mevsim şartlarının gerektirdiği dönemlerde kiracının talebi halinde kış lastiği sağlanması zorunlu olacak. Kasko ve sigorta hizmetleri kira bedeline dahil edilecek ve ek ücret talep edilemeyecek.
Hasar ve arıza durumlarında kiracının kolayca ulaşabileceği bir iletişim altyapısı kurulması işletmeler için zorunlu hale getirilecek. Ayrıca mahkeme kararı olmadan kiracıdan “değer kaybı” adı altında ücret talep edilemeyecek.
Kiracının istemesi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve HGS sisteminin ücretsiz sağlanması da yeni kurallar arasında yer alıyor.
Online platformlara denetim geliyor
İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Belgesi olmayan işletmelerin ilan vermesi engellenecek. Böylece kayıt dışı kiralama faaliyetlerinin dijital ortamda da önüne geçilecek.
Mevcut işletmelere yeni kurallara uyum sağlamaları için 1 Ocak 2027’ye kadar geçiş süresi tanınacak. Bakanlık, bu sürenin sektörde dönüşüm için yeterli olacağını değerle
