Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürü Erdoğan Tunç, Basın mensuplarıyla bir araya geldi. Tunç, Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürü tarafından gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin sorulan soruları yanıtladı. Tunç, asrın felaketi olarak nitelendirilen 6 Şubat depremlerinde hasar gören 43 eserin 27’sinin ibadete ve hizmete açıldığını ifade etti.

Deprem hasarlı restorasyon süreci tamamlanacak
Kentte yapımı devam eden restorasyon çalışmaları hakkında bilgi veren Tunç, ‘’İnşallah Aralık ayına Eyüpoğlu Camii, Handan Bey Camii, Boyacı Camii ve Mevlevihane Müzesi, Nizip ilçemizde Fevkani Camimiz açılışa hazırlanıyor. Ramazan ayının ilk teravihine kadar kalan eserlerimizi büyük oranda tamamlayarak ibadete açmayı hedefliyoruz. Yeni başlayan eserlerimizi de 2027 yılı içinde bitirilerek deprem hasarlı restorasyon sürecini tamamlamayı hedeflemekteyiz’’ dedi.

Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürü Tunç Basın mensuplarının sorularını yanıtladı. İşte Tunç'a yöneltilen sorular...
Göreve geldiğiniz günden bu yana depremde ağır hasar gören yüzyıllık camiler, hanlar, bedestenler yönelik önemli restorasyon çalışmaları yürüttünüz ve devam etmektesiniz. Bugüne kadar kaç vakıf eseri restore edilerek yeniden hizmete açıldı, kaçının restorasyonu devam ediyor ve henüz çalışmalara başlanamayan kaç eser bulunuyor? Restorasyon çalışmalarında önceliklerinizi nasıl belirliyorsunuz? Bölge Müdürlüğünüzün envanterinde kaç atıl veya metruk vakıf taşınmazı bulunuyor? Bu yapıların yeniden ekonomi ve sosyal hayata kazandırılırken, kültür merkezi, kütüphane, gençlik alanı veya sosyal hizmet noktası olarak değerlendirilmesi mümkün mü?
Tunç "Gaziantep bölgemizde 220 tescilli vakıf kültür varlığı bulunmaktadır. Bunlardan 91 adedi Gaziantep ilimizde. Depremde 41 eserimiz hasar almıştı. Sonrasında Kılınçoğlu ve Kabasakal Camileri’de Şahinbey Belediyesi’nden kurumumuza geçti. Dolayısıyla 43 hasarlı eser oldu. Öncelikli olarak Genel Müdürlüğümüz tarafından depremin hasar tespit çalışmaları yapıldı. Bilim Kurulları oluşturuldu ve Bilim Kurulları’nın önerileri doğrultusunda eserlerdeki taramalar neticesinde hangi müdahalelerin yapılması konusunda projeler hazırlandı. Bu projelerin Koruma Kurulu onayından sonra uygulamaları başladı. Biz restorasyon projesini yürütürken iki şeye dikkat ediyoruz. Birincisi; eserin özgün kimliğini muhafaza etmek. Tarihsel süreç içerisinde herhangi bir esere müdahale olmuşsa ilk sanat tarihi raporundaki haline getirmek için gayret sarf ediliyor. İkincisi ise; eserin gelecek nesillere daha güvenli ve daha konforlu bir şekilde aktarılabilmesi için statik güçlendirmeler yapılması. Şu anda Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğümüzce yürütülen restorasyon çalışmaları bu şekilde ilerliyor. Özellikle enjeksiyon dediğimiz uygulamayla eserin beden duvarları güçlendiriliyor. Yine beden duvarlarında paslanmaz çelikten oluşan gergi sistemler yapılıyor. Minarede sürekli zıvana ve kenet uygulamasıyla birlikte eserler statik olarak çok ciddi anlamda güçlendiriliyor. Çatıların, ahşap donatıların yenilenmesi, avlu düzenlemeleri, tüm hasar alan eserlerdeki diğer müştemilatlar yani abdesthaneler, WC’ler ve imam evleri, Kuran kurslarının güçlendirme, bakım ve onarımları yapılarak eserler yeniden cemaatiyle buluşturulup ibadete ve hizmete açılıyor. Gaziantep ilimizde 43 eserin 27’si ibadete ve hizmete açılmış bulunmakta. Diğer eserlerimizde de çalışmalar devam ediyor. İnşallah aralık ayına Eyüpoğlu Camii, Handan Bey Camii, Boyacı Camii ve Mevlevihane Müzesi hazırlanıyor. Nizip ilçemizde Fevkani Camimiz açılışa hazırlanıyor. Ramazan ayına kadar ise kalan eserlerimizi büyük oranda tamamlayarak ibadete açmayı hedefliyoruz. Yeni başlayan eserlerimizi de 2027 yılı içinde bitirilerek deprem hasarlı restorasyon sürecini tamamlamayı hedeflemekteyiz. Bunun dışında vakıf eserlerinde de yine deprem dışı zamanın getirdiği birtakım yıpranmalara yönelik restorasyon süreçleri hasıl oldukça yapmaya devam edeceğiz. Restore ettiğimiz ibadethane dışındaki tesislerimizi kurumlarımıza vererek bir takım sosyal içerikli çalışmalar yapılabiliyor."
Ekonomik şartların öğrenciler ve aileleri üzerindeki yükü her geçen gün artarken Vakıflar Genel Müdürlüğünün eğitim destekleri öğrenciler için daha da önemli hâle geliyor. Ancak öğrenciler başvuru sonuçlarının açıklanmasında yaşanan gecikmelerin nedenini ve başvurularının akıbetini nasıl öğrenebileceklerini merak ediyor. Burs verme kriterleriniz nelerdir? Başvurusu reddedilen veya sonucunu öğrenemeyen öğrenciler için itiraz ve bilgilendirme mekanizması bulunuyor mu?
Tunç "Vakıflar Genel Müdürlüğümüzce gerek ortaöğrenimde gerekse yükseköğrenimde eğitim-öğretim hayatını devam ettiren gençlerimize yönelik, ecdadın 1048’deki Anadolu’da kurulan ilk vakıfla birlikte hayır şartlarına koyduğu, yerine getirmek zorunda olduğumuz şartlardan bir tanesi. Dolayısıyla eğitim hayatını devam ettiren öğrencilerin desteklenmesine yönelik çalışma yıllardan beri devam ediyor. Her yıl, Eylül ve Ekim aylarında VGM.gov.tr üzerinden gerekli ortaöğrenim gerekse de yükseköğrenim burs başvuruları alınıyor. Burs başvuruları öğrencilerin başarı kriteri, ailenin ekonomik durumu, anne ve babaların engel durumu veya öğrencinin engel durumu, yine anne-babaların vefat durumu, şehit ve gazi yakını mıdır gibi bir takım kriterler var. Diğer bakanlıkların ortak veri tabanı kullanılarak tıpkı KYK’nın burs kriterlerinde uygulanan kriterler bizim Vakıflar Genel Müdürlüğümüzün burs kriterlerinde de devam etmekte. Buna göre başvurular alınıp, sonrasında bakanlıkların ortak veri tabanındaki kriterlerindeki puanlama sistemine göre değerlendirilip kimlerin burs alacağı belirleniyor. Ortaöğretimde ise 242 öğrenciye 9 ay boyunca aylık bin 750 TL, yükseköğretimde bin 648 öğrenciye 8 ay boyunca aylık 4 bin TL burs veriliyor. Eğer öğrenciye burs çıkmamışsa sonucun yeniden incelenmesi için yeniden dilekçe verebiliyor. 15 gün içerisinde o öğrenciye neden burs çıkmadığı veya belgesinde eksiklik varsa yeniden değerlendirilip, değerlendirme neticesi de öğrenciye bilgi olarak sunuluyor."

Gaziantep'in kalbi sayılan tarihî çarşılar ve bedestenlerde Vakıflar Bölge Müdürlüğüne ait çok sayıda dükkân bulunuyor. Bu mülklerde faaliyet gösteren esnafın en önemli gündemlerinden biri kira bedelleri ve kiracılık koşulları. Vakıf mallarının gelirini korumak ile ekonomik zorluk yaşayan esnafı ayakta tutmak arasında nasıl bir denge kuruyorsunuz? Kiralar hangi kriterlere göre belirleniyor, artışlar nasıl hesaplanıyor?
Tunç "1048’den beri ecdadın kurduğu vakıfların ve vaıkfiyelerdeki akar olarak oluşturdukları gelirlerin günümüze kadar gelenleri en iyi şekilde değerlendirip, akarı çoğaltmak, gelirleri çoğaltmak ve o gelirlerle de gerek ecdad mirası kültür varlıklarını korumak. Depremdeki 220 tescilli eserin 102’si deprem ağır hasar aldı. Restorasyon süreçlerini yürütmek, maliyetlerini karşılamak, bunun yanı sıra kira gelirlerinden elde ettiğimiz rakamlarla da vakfiyelerdeki hayır şartlarına yerine getirmek. Bu kısmı çok önemliydi. Çünkü bizim topladığımız tüm kiraların yüzde 37’sini hayır hizmetlerinde kullanıyoruz. Yani burs, sıcak yemek dağıtımı, gıda yardımları ve hayır şartlarını yerine getiriyoruz. Dolayısıyla kendi kaynaklarıyla idare eden özel bütçeli bir kurumuz. O yüzden de bunu yaparken de vakfın akarlarını korurken bu akarlarda dükkan, tarla, konut, işyeri gibi olan yerlerde kiracı olan insanları da gözetmemiz gerekiyor. Vakıf mülkünün, piyasa rayicine göre olması gerekiyor. Çünkü biz aynı zamanda hayır yapan bir kuruluşuz, toplumun tamamına hitap eden bir kuruluşuz. Yani çocuğundan yaşlısına kadar, engellisinden eğitim gören insanına kadar herkese dokunmaya çalışan bir kurumuz. Hatta Allah’ın sessiz kulları olan diğer canlılara da hizmet eden bir kurumuz. Yani dağ başında aç kalması muhtemel olan canlılar için, yabani hayvanlar için barınaklar oluşturup, belli aralıklarla yem dağıtılmasını vakfiyesinde hayır şartı koyan bir ecdadın torunuyuz. O yüzden de bizim işyerimiz kirasının yanımızdaki aynı statüdeki özel bir işyerinin kirasından aşağı olmaması gerekiyor. Dolaysıyla da gerek Vakıflar Kanunumuz gerekse de Vakıflar Yönetmeliğimizdeki mevzuatlara uygun bir şekilde her yıl ocak ayında ki TÜİK verilerine göre de rayiç belirlemeleri oluşturuluyor, ona göre kiraları belirliyoruz."
Halk arasında vakıf malları için "Tüyü bitmemiş yetimin hakkı var" şeklinde güçlü bir toplumsal anlayış bulunuyor. Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürlüğünün sorumluluğundaki taşınmazlardan elde edilen kira gelirleri nasıl değerlendiriliyor? Bölge Müdürü olarak kurumunuzun şeffaflık, denetim ve vakıf emanetlerini koruma konusundaki kırmızı çizgileri nelerdir? Ayrıca yetim çocuklara yönelik bölgede yürüttüğünüz faaliyetler hakkında bilgi verir misiniz?
Tunç "Bölgemizde gerek mülhak vakıfların gerekse mazbut vakıflar bulunmakta. Şu anda evlatları tarafından yönetilen mülhak vakıflar var. Artık evladı kalmamış, yöneticisi olmayan mülhak vakıfları da mazbut diye geçiyor. Gaziantep bölgesi, bu yönüyle öne çıkan bir özelliği var. 32 mülhak vakıfla şu anda Türkiye’de en çok mülhak vakıf bulunan bölge. Tarihsel süreç içerisinde ecdadımız, bu konuda hassasiyet göstermiş. Yani hem kurdukları vakıflarla sosyal ve içtimai hayatı düzeltmek hem han, hamam, yol, köprü, kervansaray, cami gibi eserler yapmak hem de akarlar oluşturarak o akarlarla birlikte yine sosyal desteklerde bulunmak istemişler. Günümüzde de bu anlayışın devam ettiğini görmek memnuniyet verici, açıkçası da gurur verici bir durum. Dolayısıyla bu yönüyle Gaziantep, mülhak vakıfları noktasında Türkiye’de en çok mülhak vakfı olan bölge. Kira gelirlerinin yüzde 37’sini hayır hizmetlerinde kullanıyoruz. Kalan rakamı da tarihi eser restorasyonları, bakımları, onarımları gibi çalışmalarda değerlendiriyoruz. Vakıf, ecdadımızın bize emaneti. Vakıf kurucusu vefat etmiş, evlatları da şu an yaşamıyor, dolayısıyla devlet onların adına bu vakfı üstlenmiş, hem akarını muhafaza ediyor hem akarı güncelleyerek gelirleri artırmak için gayret ediyor hem de vakfiyedeki hayır şartını harfiyen yerine getiriyor. En önemli bilindik hayır şartlarımızdan birisi Sultan Bayazıt Han’ın kurmuş olduğu vakfiyesidir. 530 yıl önceki vakfiyede aynen şöyle ifade ediliyor; ‘Garip gurabanın çocukları sünnet ettirilsin, o gün en güzel kıyafetler giydirilsin, en güzel yemekler yedirilsin, onların gönülleri hoş tutulsun, eğlendirilsin ve akşamında ise devlet erkanıyla buluşturulsun, hediyelerle taltif edilsin. Bu vakfıye bugün halen aynı şekilde devam ediyor. Her yıl ramazan ve kurban bayramlarında yetim çocukların bayramlıklarını alıyoruz ve bayram sevinçlerine ortak oluyoruz. Yine Ramazan’ın 15’inci günü Dünya Yetimler Günü’dür. Bugünde de yetim çocuklarla devlet erkanını bir araya getiriyoruz. Onların gönüllerini hoş etmek için gayretler sarf ediliyor. Yazın mesire alanlarına ve pikniklere götürüyoruz. Görme engelli kardeşlerimize yönelik beyaz baston ve dijital kulaklıkla yaşam standartlarını yükselmek için çalışmalarımız oldu. Yine görme engelli Hoşgör Kuran Kursu’ndaki hafız kardeşlerimize de Braille alfabeli Kuran-ı Kerim setleri hediye ettik. Sonrasında da birçok ilden bu anlamda talep geldi. Bu talepleri de mümkün mertebe karşılama gayret ettik.

Vakıf medeniyetinin en önemli özelliklerinden biri, ihtiyaç sahibinin sofrasını boş bırakmamaktır. Bölge Müdürlüğünüz bünyesinde günlük kaç kişiye sıcak yemek ulaştırılıyor? Yardım alacak aileleri hangi kriterlere göre belirliyorsunuz ve ihtiyaç sahibi olduğunu düşünenler nereye ve nasıl başvuru yapabilirler? Vakıf kültüründe son derece özel ve insani şartlar bulunuyor. Tarihi vakfiyelerden gelen şartları günümüzün ihtiyaçlarına nasıl uyarlıyorsunuz? Bunlar arasında görev yaptığınız süre içerisinde geçmişin insani yönünü yansıtacak sizi en çok etkileyen, ‘İyi ki bu kurumda görev yapıyorum’ dedirtecek şartlar neler oldu?
Tunç "Vakıf kurucularının en önemli hayır şartlarından bir tanesi de gerek insanların gerek diğer canlıların hayatlarını en iyi şekilde idame ettirmeleri için o standardı oluşturmak ve onların temel ihtiyaçlarını karşılamak. Vakıf kurucularımız, şehirlerin belli noktalarında kurdukları külliyelerde cami, medrese, hemen yanı başında imareti mutlaka gündeme almışlardır. Bizde Gaziantep ilimizde Ökkeşiye imaretimizi kurarak günlük 1000 kişiye üç çeşit sıcak yemek evlerine servis etmek koşuluyla 365 gün devam ettiriyoruz. Bunun yanı sıra her yıl Ramazan ayında Gaziantep, Kilis ve Kahramanmaraş illerimiz 3 bin kişiye iftar sofrası kuruyoruz. İftar sofralarımızda tüm halkımızı misafir ediyoruz. Yine bunların yanı sıra kuru gıda uygulamamız var. Üç ilde 2 bin 637 aileye kuru gıda paketlerini her ay ulaştırıyoruz. Bunun yanı sıra hastanelerdeki hastalara meyve ikramlarımız. Yine 4-6 yaş Kuran kurslarındaki ve diğer okullarda öğrenim gören çocuklarımıza mevsim meyveleri ikram ediliyor. Kuran kurslarında hafızlık çalışması yapan gençlere yönelik yemek ikramları yapılıyor. Haftanın iki günü şehrin belirli noktalarında her sabah sıcak çorba ikramlarımız bulunuyor. Kandil gecelerinde üç ilimizde belirlenen camilerde kış dönemine sıcak sahlep, yaz döneminde ise soğuk limonata ve şerbet ikramları bulunuyor. Kandil ve diğer günlerde lokum ve benzer ikramlarımız oluyor. Temel maksadı şu şekilde özetlemek istiyoruz. Vakıf hizmeti yalnızca yardım ulaştırmak değil, bir gönüle dokunmak, ecdad emanetini korumak ve hayır geleneğini gelecek nesillere aktarmak. İlgili mevzuata göre muhtaç aile, yüzde 40 engelli bireyler, anne ve babası olmayan yetim ve öksüz çocuklar başvurabiliyor. Muhtaç aylığı, sıcak yemek ve kuru gıda başvuruları da Vakıflar Genel Müdürlüğümüzün internet sitesinde ki formları doldurarak veya ilgili bölge müdürlüklerine şahsen başvuru taleplerini iletebilirler.





