Kademeli Emeklilik Sistemi Nedir?
Kademeli emeklilik sistemi; sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşı ve prim gün şartlarının kademeli olarak belirlenmesini esas alan bir geçiş modelidir. Bu sistemde herkes için tek ve sabit bir yaş sınırı yerine, yıla ve prim süresine göre değişen esnek kriterler uygulanması hedeflenir.
Amaç; özellikle 1999–2008 yılları arasında sigorta girişi olan ve EYT kapsamına giremeyen çalışanların yaşadığı adaletsizliği azaltmak ve emekliliğe geçişte daha dengeli bir yapı oluşturmaktır.
Kademeli emeklilik sistemiyle hedeflenenler:
-
EYT dışında kalanlara yeni bir erken emeklilik kapısı açmak
-
Uzun süre prim ödeyen çalışanların mağduriyetini azaltmak
-
Emeklilik planlamasını daha öngörülebilir hale getirmek
Kademeli Emeklilik Teklifi Meclis’e Sunuldu mu?
Evet. CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından hazırlanan kademeli emeklilik yasa teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu.
Teklif henüz yasalaşmadı, ancak sosyal güvenlik reformları kapsamında komisyon ve kamuoyu düzeyinde ciddi biçimde tartışılıyor. Uzmanlara göre EYT sonrası oluşan toplumsal beklenti, bu düzenlemenin ilerleyen dönemde yeniden gündeme gelme ihtimalini güçlendiriyor.
Kimler Erken Emekli Olabilecek? İşte Detaylı Liste
Mevcut mevzuat ve kademeli emeklilik teklifleri birlikte değerlendirildiğinde erken emeklilik hakkı bulunan veya gündemde olan gruplar şu şekilde:
EYT Kapsamındakiler
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar
-
Kadın: 20 yıl sigortalılık – 5.000 prim günü
-
Erkek: 25 yıl sigortalılık – 5.975 prim günü
Engelli Çalışanlar
Engellilik oranına göre yaş şartı aranmadan emeklilik hakkı bulunuyor:
-
%60 ve üzeri: 15 yıl – 3.960 gün
-
%50–59: 16 yıl – 4.320 gün
-
%40–49: 18 yıl – 4.680 gün
Malulen Emeklilik
-
%60 ve üzeri iş gücü kaybı:
10 yıl sigortalılık – 1.800 prim günü
Ağır ve Riskli İşlerde Çalışanlar
Fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı) kapsamında erken emeklilik hakkı bulunan meslekler:
-
Madenciler
-
Basın ve gazetecilik çalışanları
-
Askeri personel
Bu gruplar için çalışılan süreye ek prim ve yaş indirimi uygulanır.
Doğum ve Askerlik Borçlanması
-
Kadınlar: Her doğum için 2 yıl (en fazla 6 yıl)
-
Erkekler: Askerlik süresi kadar borçlanma
Borçlanmalar, emeklilik yaşını değil ancak sigorta başlangıcını ve prim gününü geriye çekerek erken emekliliğe imkân sağlayabilir.
Kademeli Emeklilik Kimleri Kapsayabilir?
Meclis’e sunulan teklif esas alındığında, özellikle:
-
1999–2008 arası sigorta girişi olanlar
-
Uzun süre prim ödemesine rağmen yaş şartına takılanlar
-
EYT sonrası “bir günle” dışarıda kalan çalışanlar kademeli emeklilik düzenlemesinin ana hedef kitlesi olarak öne çıkıyor.
Kademeli Emeklilik Ne Zaman Çıkacak?
Şu an için kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor. Ancak uzmanlar, kamuoyu baskısı ve sosyal güvenlik sistemindeki denge arayışı nedeniyle önümüzdeki yasama dönemlerinde kademeli emekliliğin yeniden gündeme alınabileceğini belirtiyor.
