Kuzey Irak'ta başlayan Barzani'yi protesto eden gösterilerin nedenleri belli oldu. Dışişleri kaynakları gösterilerin nedenlerini 5 maddede özetliyor...
Referandum kumarı elinde patladı! İç savaş kapıda
Irak’ın kuzeyinde maaşların ödenmemesini protesto etmek için başlayan gösteriler 6. gününe girdi. Kitlesel olarak başlayan ancak son günlerde etkisi azalan gösterilerde birçok siyasi parti binası ve devlet dairesi ateşe verildi, 10’a yakın kişi hayatını kaybetti.
Türk Dışişleri Bakanlığından diplomatik kaynaklar, eylemlerin nedeni ve arkasında yatanları 5 maddede sıraladı.
1- EKONOMİK SIKINTILAR
Halkı sokağa döken süreci bölgeyi yakından takip eden diplomatik kaynaklara göre ilk sırada mali sıkıntılar var. Bölgesel Yönetim’de 2014’ten bu yana ekonomik kriz yaşanıyor. Irak anayasasına göre, Erbil yönetimi ülkede elde edilen petrol gelirinden yüzde 17’lik bir paya sahip ancak. Nuri el-Maliki başbakanlığı döneminde, kendi başına petrol satması gerekçe gösterilerek, Erbil’in bütçeden alacağı pay 2014’te kesmişti. Haydar İbadi’nin döneminde kısmi uzlaşı sağlansa da Kuzey Irak’ın bağımsızlık girişiminin ardından uzlaşı bozuldu. Erbil yönetiminin resmi verilerine göre, Irak’ın kuzeyinde hükümetten maaş alan yaklaşık 1 milyon 400 bin memur bulunuyor. Memur maaşlarının ödenmemesi huzursuzluğun en önemli etkenlerden birisi olarak kabul ediliyor.
2- YÖNETİM SORUNU
Mali sıkıntıların ardından gelen sebeplerden birisi de özellikle ‘bağımsızlık girişimi’nin ardından bölgenin yönetilemez hale gelmesi. Özellikle referandum sonrasındaki durumun halkta tepkiye yol açtı. Buna bağlı olarak referandum girişiminin ardından uygulanan yaptırımlar nedeniyle oklar Bölgesel Yönetim’e çevrilmiş durumda.
Ayrıca referandumun ardından Irak ordusunun peşmergeye müdahale ederek Barzani'yi işgal ettiği topraklardan anayasal sınırlara çekmesi de Barzani'nin karizmasını ciddi şekilde çizdi.
3- BÖLGESEL FAKTÖR
İran’ın, özellikle Süleymaniye’de olduğu gibi, KYB bölgelerindeki etkisi de eylemleri doğuran bileşenlerden biri. KDP’nin ABD ve İsrail’le birlikte çalışması ve bölgedeki bölücü girişimleri İran’ı rahatsız eden konular arasında yer alıyor. Eylemlerin ilk başladığı yerin Süleymaniye olması dikkat çeken unsurlar arasında yer alıyor.
4- İKTİDAR MÜCADELESİ
Eylemlerin destekçilerinden biri de NRT TV’nin sahibi Şahsuvar Abdülvahit. Abdülhavit’in Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Başkanı olmak istediğini söyleyen kaynaklarda “Hükümeti yıpratmak için eylemlere ciddi destek veriyor” kanaati hakim.
Bağımsızlık referandumuna karşı yayınlar yapan NRT TV, Bölgesel Yönetim’in ciddi baskısı altında kalmıştı. Son olarak, Bölgesel Yönetim Gençlik ve Kültür Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, halkı hükümete karşı kışkırtmak ve şiddete teşvik etmesi nedeniyle NRT TV’nin Kürtçe ve Arapça yayınının bir hafta durdurulmasına karar verilmişti.
Kanalın sahibi ve Yeni Nesil Hareketi Başkanı Şahsuvar Abdulvahid başsavcılık tarafından hakkında açılan dava nedeniyle Süleymaniye Havalimanı’nda gözaltına alındı. Şu anda da nerede olduğu bilinmiyor.
5- BAĞDAT’IN ETKİSİ
Huzursuzluğun artmasında Bağdat’ın rolü olduğuna dair de söylentiler de var. Bağımsızlık referandumu girişiminin ardından Irak Başbakanı Haydar İbadi’nin emriyle ordu 16 Ekim’de Kerkük’ten başlayarak peşmergeyi püskürtmüştü.
Bundan sonra İbadi, Erbil’den havalimanı ve sınır kapılarının Merkezi Hükümete devrini istedi. Havalimanı ve kapılardan bazıları hâlâ Barzani’nin kontrolünde.
Öte yandan Irak Başbakanı Haydar İbadi'nin “Kuzey’deki gösteriler, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin yanlış siyasetinden kaynaklanıyor. Merkezi Yönetim’in görevi, ülkenin tümünü ve her yerindeki vatandaşların can ve mal güvenliğini korumaktır. Göstericilere zarar verilmesi halinde müdahalede bulunuruz” demesi de Barzani'nin göstericiler üzerinde güç kullanmasını engelliyor.
