Berat gecesini bir nevi yıllık hesapların görüldüğü manvevi devre sonu gibi anlayabiliriz.
Bu gece hakkında Kuran-ı Kerim’de “O, öyle bir gecedir ki her hikmetli iş, tarafımızdan bir emir ile, o zaman yazılıp belirlenir.” (Duhan;4) buyurulmaktadır.
Bu âyetler hakkında iki görüş vardır. Çoğu tefsir bilginlerinin görüşüne göre, bu mübarek gece Kadir Gecesi'dir. İkrime bin Ebi Cehil'in de dahil olduğu bir grup alim ise; bu gecenin Berat Gecesi olduğunu söylemişlerdir.
Her iki tefsiri birleştiren diğer bir görüşe göre de, hikmetli işlerin ayırımının yapılmasına Berat Gecesi'nde başlanmakta ve bu işlem Kadir Gecesi'ne kadar devam etmektedir.
Peki “Bu hikmetli işler” nelerdir?
İbni Abbas'tan rivayet edildiğine göre, hikmetli işlerin birbirinden ayırd edilmesi şu şekilde cereyan etmektedir:
Bu seneden gelecek seneye kadar meydana gelecek olayların hepsi ayrı ayrı melekler tarafından defterlere yazılır.
Rızıklar, eceller, zenginlik, fakirlik, ölümler, doğumlar hep bu esnada kaydedilir. O yılki hacıların sayısı bile bu devrede takdir olunur. Herkesin ve her-şeyin o sene içindeki mukadderatı kaydedilir.
Rızıkla alakalı defterler Mikail Aleyhisselâma verilir.
Savaşlarla ilgili defterler Cebrail Aleyhissalama verilir.
Ameller nüshası dünya semasında görevli melek olan İsrafil'e verilir ki bu büyük bir melektir.
Ölüm ve musibetlerle ilgili defter de Azrail Aleyhisselâma teslim edilir.
Fahreddin er-Râzî"nin açıklamasına göre bu defterlerin düzenlenmesi Berat Gecesi'nde başlar, Kadir Gecesi'nde tamamlanarak her defter sahibine teslim edilir.
Peygamberimiz Efendimiz bu gecenin önemine binaen:
“Şaban ayının on beşinci gecesi olduğu zaman, gecesinde ibadete kalkın. Ve o gecenin gündüzünde oruç tutunuz. Çünkü o gece güneş batınca Allah Teâlâ o andan fecir oluncaya kadar: ‘Benden mağfiret dileyen yok mu, onu mağfiret edeyim. Benden rızık isteyen yok mu, onu rızıklandırayım. (Bir belâ ile) müptelâ olan yok mu, ona kurtuluş vereyim’ buyurur.”
(İbn Mâce)
Allah indinde kutlu zamanlar ve mekanlar vardır. Nasıl ki mekanlar içerisinde Kâbe ve çevresi, Mescid-i Aksa ve çevresi, Mescid-i Nebevi mübarek kılınmışsa, zamanlar içerisinde de Kadir gecesi, Berat gecesi, Cuma gecesi mübarek kılınmıştır. Bu geceler ilahi feyzin, bereketin affın ve mağfiretin genişlediği zamanlardır; Allah’ın insanlara verdiği önemli nimetlerdendir. Cenab-ı Mevla kullarına verdiği nimetleri hatırlatarak:
“Hasılı O, Kendisinden dilediğiniz her şeyi verdi. Öyle ki Allah’ın size verdiği nimetleri birer birer saymaya kalkarsanız, mümkün değil, onları sayamazsınız. Gerçekten insan zalim ve nankördür.”
(İbrahim:34) buyurmaktadır.
Elbette Allah’ın verdiği nimetleri sayıp dökmemiz mümkün değil. Allah, bu nimetleri inkar ederek nefislerine zulmeden zalimlerden ve görmezden gelerek, ya da küçümseyerek nankörlük edenlerden olmamızı istemiyor.
Rabbimiz, cümlemizi nefsini hesaba çekerek kendine çeki düzen verenlerden eylesin.
Geceyi ihya ederek feyzinden bereketinden hissedar olanlardan eylesin.
Bizleri de affına, rahmetine ve mağfiretine mazhar kıldığı Salih kullarının zümresine ilhak eylesin.
Geceniz mübarek gününüz hayırlı olsun.
