Cahil bilgisiz, tecrübesiz anlamlarına gelir ve halk arasında yol-yordam, ilim-irfandan haberdar olmayan kimse. Cahilin içinde bulunduğu hâle de cehalet denir. Ayrıca cehalet, ilmin karşısında olmak, bilmemek manasını taşır. İlim; bilmek, her şeyin en iyisi, en hayırlısı olduğu gibi; cehâlet de onun zıddı, her şeyin en fenasıdır. İlim sahibi faziletli, yüce kişi sayılırken; cahil insanlar da bilgiye karşı daima aşağılanan kişiler olarak bilinirler.
Kur'an-ı Kerîm inkârcıları: "..Cehalet içerisinde kalmış (bilgisizliğe saplanıp kalan) gafiller" (ez-Zariyat, 51/11) olarak zikreder. Yine cahillerden sakınmak için; " Âf yolunu tut, bağışla, mâruf olan şeyleri emret, cahillerden yüz çevir. " (el-A'râf 7/199) buyurulur.
Bilgisiz insanlar körler gibidir: "Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" (ez-Zümer, 39/9). "Aynen görenle görmeyenin bir olmadığı gibi." Cahil kişiler faziletli, doğru ve ilmi kendine önder seçmiş, akıllı kişilerden kaçarlar. Çünkü, kendini olduğundan büyük görme hastalığına tutulan cahiller, tevazû sahibi bilginlerden hiç bir şey anlayamazlar. Cahil her şeyin dış yüzünü görür, kabukta kalır. Her şeyi bildiğini sanır, boş iddialarda bulunur.
Ancak görünenin arkasında bir de hissedilenin varolduğunu bilemez. Cahilin tedbiri, düşüncesi köksüz ve çürüktür. Buraya kadar cahil ve cehaletin tanımını yaptık ama günümüz dünyasında insanların cehaleti ilimsizlikten değil, hilimsizlikten ne yazıkki yani hoşgörülü olmamalarından kaynaklanıyor, sert duruşlarından astığım astık kestik dediklerinden dolayı oluyor. Daha önce bahsetmiştik ilim insanlara biraz feraset ve tevazu katmalı ki ilim olsun.
İlim insanın kibrini arttırıyorsa ego yapıyorsa o ilim ne kendisine nede başkasına faydalı olmayacak daha çok kibirlenecek ve daha çok cahilleşecek . Ümmi olan bir kişi cahil değil asıl cahil bildiği halde amel etmeyen kişidir. Peygamber Efendimiz'in deyişiyle ilmiyle amel etmeyen kişi kitap yüklü merkep gibidir.
Müslüman kişi ne olursa olsun tevazu sahibi olmak zorunda, yumuşak huylu olmak zorunda karşıdaki insana birşeyler anlatırken onun seviyesine inmek zorunda onun anlayacağı kelimeler kurmak zorunda . Sırf aydın bilgili görünmek için anlamı bilinmeyen toplum'un anlamadığı kelimeler ve cümleler kurmamalı, insanları dinlerken küçümsememeli, aşağılamamalı aksi taktirde hiç bir işe yaramayacak tahsil ettiği o kadar ilim.
Aslında teknoloji bu kadar ilerlemiş molla Google de istediğimize tek tuşla ulaşabiliyorsak elimize yüklü bir miktar para geçtiğinde sabaha kadar uykumuz kaçıyor uyumuyorsak istediğimiz bilgiye anında ulaşabiliyorsak cahil değiliz, veya gerçekten dünyalık işlerimizde pervazsızca çalışıyorsak, ekonomiden , siyasetten, her ne nane varsa hepsinden anlıyor ve hayatımızda hiçbir şey değişmiyorsa biz çok boş konuşuyor ve hiçbirşeyi bilmiyoruz.
Yani buda gösteriyorki cehaletimizi hiçbir mazereti yok kendimizi temize çekmeyelim hiç Asıl cahil kişi bir şey bilmeyen değil bilmediği halde bir şeyler bildiğini zan eden hevasının kendisine sen biliyorsun bu işleri diyen kişidir. Hz. Peygamber s.a.v sabah evden çıkarken yapmış olduğu bir dua da Allahım cehalete düşmekten ve cahiller ile karşılaşmaktan sana sığınırım.
(Ebu Davud, Tirmizi) Rabbim ayaklarımızı sabit kılsın bizi cahil olmaktan ve cahillerle karşılaşmaktan korusun inşallah...