Zan kelimesi; sanma, farz etme, tahmin etme yada tahminden ibaret olanı kesin görmek manalarına gelir. Zan, kesinlik ifade etmez. Su-i zan ve hüsn-ü zan olarak iki türlü zan vardır. Hüsn-ü zan, iyiye de kötüye de yorumlanabilecek bir işi, güzel yönünden bakarak iyiye yormaktır, Su-i zan ise aynı işi kötüye yormaktır. Başka bir tabirle su-i zan, insanın kötü bir fiil ya da iş yaptığını zannetmek, tahmin etmek, ihtimal vermek ya da düşünmek manalarına gelir. Zan çoğu kez delilsiz, temelsiz bir tahminden ibarettir.
Düşündüklerimiz kimi zaman gerçek olabilse de; çoğu zaman konunun aslıyla ilgisi olmayan bir önyargıdan başka bir şey değildir. Zan, kalbin tereddütle ve şüpheyle meşgul olmasıdır. İyimser olunmadığında önyargıya neden olan, daha ileri boyutlarıyla kalpteki hastalıkları tetikleyen bir kuruntudur. Bu yüzden Allah Rasulü (sav) zannın yol açabileceği zararlara karşı insanları şöyle uyarmaktadır: "Zandan sakının. Çünkü zan, sözlerin en yalan olanıdır.
” Buhârî, Vasâyâ 8, Nikâh 45, Ferâiz 2, Edeb 57, 58; Müslim, Birr 28. Ayrıca bk. Tirmizî, Birr 56 Zanla alakalı birçok hadis ve ayet bulunmakta , bu hadis ve ayetleri hepimiz defalarca okumuşuzdur, zanla alakalı bir konu açılsa tak tak tüm hadis ve ayetleri saydırıyoruz ama ne çelişkidir ki: bu bilgiler eylemde bizlere birşeyler katmıyor bizi yorum yapmaktan zannetmekten alıkoymuyor.
,
Ya tamam da abi ben gerçeği söylüyorum, olmayan birşey söylemedim ki falan. Tahmin ettiğin şey gerçek olsa bile sadece senin tahminin olduğundan dolayı yalan, tahmin ettiğin şeyin o kişi de bulunmaması da iftiradır. Kuran-ı Kerim'de Buyuruldu ki: Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur. İsra Suresi Ayet 36 Yani gerçekte olsa, yalan da olsa hiç kimsenin hayatı, özeli bizi ilgilendiren bi konu değildir ve konuşmamızı gerektirmez, ya ben bu adamın ciğerini bilirim kesin şöyledir, böyledir kesin o işi bu yapmıştır.
Seni ne ilgilendiriyor ya başkasının yaptığını zannetiğin birşeyden dolayı ilmin mi artacak , yoksa kahinliğe falan mı ?soyunacan ona mı hazırlık yapıyorsun. Birşeyleride bilmeyiverelim ne olacak yani zaten maşallah herşeyi çok iyi biliyor çok araştırıyoruz yorum yapmadığımız çakmadığımız hiç birşey yok bu eksik kalsın bizden bari. Hucurat suresinde Rabbimiz bizlere hitaben şöyle buyurmaktadır: ''Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Zira zannın bir kısmı günahtır. Hucurat suresi(49), 12 Sui zan aynı zamanda gıybettir, dedikodudur, özel hayata tecavüzdür , usülsüzlüktür, seviyesizliktir, ahmaklıktır .
Bu adam bu malı, serveti nerden kazandı? Bu parayı nerden getirdi? Gösteriş için ibadet ediyor? Desinler diye yapıyor? falan filan , senden mi soruluyor kardeş? ne ilgilendiriyor seni? kim tarafından verildi bu görev ? Tabiki müslümanlar olarak böyle bir sorumluluk ve görevimiz bulunmamakla beraber kaçınmamız gereken bir günahtır. Rabbimiz ilmiyle amel eden, boş şeyleri terk eden, salih ameller işleyen kullarınadan eylesin inşallah...
