Bu bulgu, Dünya’nın bilinen en eski kayaçlarına dair tartışmalara yeni ve güçlü bir bilimsel kanıt sunması bakımından son derece önemli kabul ediliyor.
Nuvvuagittuq Yeşiltaş Kuşağı neden bu kadar önemli?
Nuvvuagittuq Yeşiltaş Kuşağı, Kanada’nın Quebec eyaletinde, Hudson Bay’in doğu kıyısında yer alıyor. Bölge, çizgili gri tonlara sahip, oldukça sert ve metamorfik yapılı kaya yüzeyleriyle tanınıyor.
Jeoloji dünyasında bu alan uzun zamandır, “Dünya üzerinde korunmuş en eski kayaçları barındıran yerlerden biri” olarak gösteriliyor. Ancak bugüne kadar en büyük tartışma, bu kayaçların gerçek yaşı üzerineydi.
Kayaların yaşıyla ilgili neden görüş ayrılıkları vardı?
Daha önce yapılan çalışmalarda, Nuvvuagittuq kuşağındaki bazı kaya örneklerinin:
-
yaklaşık 4,3 milyar yıl yaşında olabileceği öne sürülmüş,
-
fakat bazı bilim insanları bu sonuçların güvenilir olmadığını savunmuştu.
Eleştirilerin temelinde şu iddia yer alıyordu:
Kayaların oluşumundan çok daha sonra meydana gelen kimyasal ve jeolojik süreçler, yani başka bir deyişle “sonradan bulaşan maddeler”, ölçümlerde kullanılan izotop sistemlerini bozmuş olabilir ve bu da kayaçların olduğundan daha yaşlı görünmesine yol açmış olabilir.
Bu nedenle, alternatif görüşe göre Nuvvuagittuq kayalarının yaşı gerçekte yaklaşık 3,8 milyar yıl civarındaydı.
Yeni çalışmada hangi yöntem kullanıldı?
Araştırmacılar bu kez, kuşağın daha önce örneklenmemiş farklı bir bölümünden yeni bir kaya parçası aldı.
Bu örnek üzerinde:
-
iki farklı ve bağımsız radyometrik yaşlandırma tekniği uygulandı,
-
ölçümler birbiriyle karşılaştırıldı,
-
daha önceki çalışmalarda gündeme gelen “kirlenme ve sonradan etkilenme” ihtimali özellikle dikkate alındı.
Elde edilen sonuçlara göre yeni kaya örneklerinin yaşı yaklaşık 4,16 milyar yıl olarak hesaplandı.
Bu değer, önceki 4,3 milyar yıl iddiasından biraz daha düşük, ancak 3,8 milyar yıl görüşünden ise belirgin şekilde daha yüksek.
4,16 milyar yıl ne anlama geliyor?
Bilim insanlarına göre bu sonuç, son derece çarpıcı bir zaman aralığına işaret ediyor.
Çünkü Dünya’nın kendisinin yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluştuğu kabul ediliyor. Yani Nuvvuagittuq’ta bulunan bu kayalar:
gezegenin oluşumundan yalnızca birkaç yüz milyon yıl sonra meydana gelmiş olabilir.
Bu da şu anlama geliyor:
Bu kayaçlar, Dünya’nın henüz çok genç olduğu, yüzeyinin büyük ölçüde erimiş magmalarla kaplı bulunduğu ve gezegenin henüz istikrarlı bir kabuk yapısına yeni yeni kavuşmaya başladığı bir döneme ait olabilir.
Dünya’nın ilk dönemleri nasıl görünüyordu?
Araştırmacılar, bu kadar eski kayaçların incelenmesinin yalnızca yaş rekoru açısından değil, gezegenin evrimini anlamak açısından da kritik olduğuna dikkat çekiyor.
Bu kayalar sayesinde bilim insanları:
-
erken dönemdeki magma okyanuslarının nasıl soğuduğunu,
-
yeryüzünde ilk katı kabukların nasıl oluştuğunu,
-
daha sonra bu kabukların tektonik plakalara nasıl dönüştüğünü
daha net biçimde modelleyebiliyor.
Başka bir deyişle, bugün bildiğimiz kıtaların ve okyanus tabanlarının temelini oluşturan jeolojik süreçlerin nasıl başladığı, bu kayaçlar üzerinden yeniden değerlendiriliyor.
Yaşamın kökenine dair ipuçları da taşıyor olabilir
Çalışmayı yürüten bilim insanlarına göre Nuvvuagittuq Yeşiltaş Kuşağı yalnızca jeoloji için değil, yaşamın kökenine dair araştırmalar için de büyük önem taşıyor.
Çünkü Dünya’da yaşamın ortaya çıkabilmesi için:
-
sıvı suyun,
-
stabil bir yüzeyin,
-
uygun kimyasal ortamın
oluşması gerekiyordu.
Bu kayaçlar, erken Dünya’da hangi çevresel koşulların mevcut olabileceğini ve yaşam için gerekli ortamın ne kadar erken oluşmuş olabileceğini anlamaya yardımcı olabilir.
Bilim dünyasında tartışmalar sona erdi mi?
Araştırmacılar, 4,16 milyar yıllık sonucun, önceki ölçümlere kıyasla çok daha sağlam bir veri setine dayandığını vurgulasa da, Nuvvuagittuq kayalarının yaşı konusundaki bilimsel tartışmaların tamamen bitmiş olduğu söylenmiyor.
Ancak yeni sonuçlar, bu bölgenin:
Dünya üzerindeki bilinen en eski kayaçlardan bazılarını barındırdığı fikrini ciddi biçimde güçlendiriyor.
Özetle, Kanada’daki Nuvvuagittuq Yeşiltaş Kuşağı’ndan elde edilen bu yeni veriler, gezegenimizin ilk yüz milyonlarca yılına dair bugüne kadar sahip olduğumuz en doğrudan kanıtlardan biri olarak değerlendiriliyor.
