İdeal öğretmen vasıflarına ilişkin İhsan SUNGUN’un Cumhuriyet’in kurulduğu ilk yıllardaki bir yazısından öğretmenlikle ilgili tespitleri:
LİDER, ZEKİ VE İLİM ADAMI OLMALI: Konuşma ve yazmada diline hâkimdir, düşündürücü soru sorar, mantıklıdır, mesleğini iyi bilir, hatalarını bilir ve onları tekrar etmez. Toplumsal işlerde görev alır, öğrenciler arasında kuvvetli gruplar oluşturur, öğrenciye pek çok yönden liderlik yapar, herkesin görüşünü alır, faydalı işleri tavsiye eder.
GÜVENİLEBİLİR OLMALI: Sözünde durur, vazifesini iyi yapar, vazifeden kaçmaz meseleleri sonuçlandırmadan bırakmaz.
İHTİRASLI OLMALI: Mesleki yayınları takip eder, yeni eğitim yöntemleri ile ilgilenir. Spor, müzik vb pek çok şeyle alakadar olur, başkasından fikir sorar.
İŞİNİN ERİ OLMALI: Lazım olan araç gereci temin eder. İşe süratle koyulur. İstenilen raporları anında verir, sözünde durur, öğrenciyi açıkça tenkit eder, zamanını iyi kullanır.
ŞEN OLMALI: Neşeli, hayatı seven, latife yapan, güler yüzlü olup huysuz olmayandır.
VECDLİ OLMALI: Dersi bizzat yaşar, teneffüs eder, aile şartlarını öğrenir, iyi iş yapanları takdir eder. Kendinden ziyade öğrencilerin ve mesleğinin menfaatlerini önemser.
ADALETLİ OLMALI: Öğrencinin yanlışlarını sebepleri ile gösterir, objektiftir, okul yönetmeliğini herkese adil uygular, öğrenciye şahsi muhabbet, nefret, fakirlik ve zenginlik sebepleri ile ayırmaz, birinin hatasından herkesi sorumlu tutmaz, öğretmenleri kötülemez.
KUVVETLİ OLMALI: Söylediği söze dikkat eder, intizamı başkasına ihtiyaç duymadan sağlar, tenkit etmekten korkmaz, sorulan sorulara kesin cevaplar verir, düzenine aykırı hareketlere müsamaha etmez, sınıfa girdiğinde ne yapacağını bilir.
DOST OLMALI: Yolda karşılaştığı öğrenci ile konuşur, diğer öğretmenleri nezaketle selamlar, okul kurallarına uyar, hasta öğrencilerini ziyaret eder, öğretmenler odasında öğrenci ile görüşmez, öğrenciyi başkası önünde zor duruma sokmaz.
DOĞRU MUHAKEMELİ OLMALI: Sınıfta gereksiz yere konuşmaz, sınıftaki olaylara karşı tedbir alır, öğrenciyi diğer hocaların yanında eleştirmez, gereksiz yere şaka yapmaz, öğrencinin hastalık halini ve blöf halini bilir, öğrencinin ruhunu kavrar.
İYİ BİR SPOR ADAMI OLMALI: Sert bir eleştiriyi iyi bir ruhla karşılar. Plan yapmaktan korkmaz, kendine acındırmaz, yaptığı işten ödül beklemez, başkasının yerinde gözü olmaz.
SIHHATLİ OLMALI: Çok çalışsa da yorgunluk duymaz, kendini maddi ve zihni şeriat içinde bulundurur, asabi tezahür göstermez, spor yaparak sürekli kendini zinde tutar.
DOĞRU OLMALI: Borçlarını zamanında öder, kimseyi aldatmaz, açık ve doğrudur, açık konuşur blöf yapmaz.
MÜTEŞEBBİS OLMALI: Okulun terakkisi için faydalı telkinlerde bulunur, inşai işlere teşebbüs eder. Çalışmak için başkasının teklifini beklemez, önemsiz işler için zaman ayırmaz.
TEMİZ RUHLU OLMALI: Şaibesiz bir hayat sürer, içkiye, tütüne, şüpheli şeylere karşı örnek davranışlar sergiler, savunduğu yüksek ahlak prensipleri dairesinde yaşar, iyi arkadaşlıklar edinir, liseli kız ve erkeklerin çılgınlıklarına engel olur, ahlaken onlara örnek olur.
AÇIK ZİHİNLİ OLMALI: İşini düzeltecek telkinleri kabul eder, bir meseleyi her cepheden görür, öğrencilerin görüşünü önemser, dersinden başka konulara da ilgi duyar, çabuk gücenmez, kendini övmez, zorla fikirlerini kabul ettirmeye çalışmaz, hatasını kabul eder.
MUTEDİL OLMALI: İtidallidir, kendisinden bahsetmez, öğrenci ile yüz göz olmaz, önemsiz şeylere üzülmez, aceleci değildir.
İNCE ZARİF OLMALI: Elbisesinin temiz ve düzgünlüğüne riayet eder, göze batmaktan sakınır, sesinin ifadesi iyi ve tatlıdır, yapmacık tavırlar takınmaz, başkasını dinler, dedikodu yapmaz.
MUNİS OLMALI: Sohbet ehlidir, okulun talim ve terbiyesine iştirak eder, iletişim becerisi kuvvetlidir, kendisini sevdirir, tavırları cazibelidir, her sınıftan öğrenci ile görüşür.
İKTİSATLI OLMALI: İsraf etmez, para konusunda iktisatlıdır, pahalı şeyler almaz, gösteriş yapmaz, okul eşyasını israf etmemeye özen gösterir.
İRFAN SAHİBİ OLMALI: Öğretmen irfan sahibi olabilmek için çok okumalı, hatta bir ayağı kütüphaneden olmalı, diğer öğretmenlerle beraber kitap tahlilleri yapmalı.
Kaynak: Maariften Eğitime, Mustafa Gündüz
