Zemheri ne zaman başlar, ne zaman biter? 2026 yılında Zemheri dönemi hangi tarihler arasında yaşanıyor? Erbaîn ve Hamsin nedir, karakış ne zaman sona erer? Anadolu’nun geleneksel halk takviminde önemli bir yere sahip olan Zemheri, soğukların en yoğun hissedildiği dönemi ifade ederken, meteorolojik ve kültürel anlamda da derin bir geçmişe sahiptir. 2025’in son günlerinden 2026 yılının ilk haftalarına uzanan bu dönemin özellikleri ve halk arasındaki anlamı, kış mevsimine dair pek çok ipucu barındırır.
Zemheri 2026 ne zaman başlıyor, ne zaman bitiyor? Erbaîn süresi ve tarih aralığı
Zemheri dönemi, her yıl 22 Aralık’ta başlar ve 30 Ocak’ta sona erer. Halk takvimine göre bu dönem tam 40 gün sürer ve "Erbaîn" olarak da bilinir. Arapça kökenli "erbaîn" kelimesi, "kırk" anlamına gelir. Gündönümünden hemen sonra, yani güneş ışınlarının kuzey yarımküreye en eğik geldiği süreçte başlayan Zemheri, kışın sert yüzünü gösterdiği günleri temsil eder.
2025-2026 Zemheri Tarihleri:
Başlangıç: 22 Aralık 2025
Bitiş: 30 Ocak 2026
Bu tarih aralığı her yıl sabit kalmakla birlikte, soğukların şiddeti ve süresi meteorolojik koşullara bağlı olarak farklılık gösterebilir.
Erbaîn nedir, neyi ifade eder, Anadolu kültüründe Zemheri'nin yeri nedir?
Erbaîn, halk arasında Zemheri olarak anılan ve yılın en soğuk dönemini kapsayan 40 günlük süredir. Anadolu kültüründe "karakış" ifadesiyle de özdeşleşen bu dönem, sadece fiziki soğuklukla değil, aynı zamanda tabiatın adeta uykuya yattığı, toprağın dinlenmeye çekildiği bir süreçtir.
Zemheri'nin ilk günleri daha sakin geçerken, Ocak ayının ortasından itibaren şiddetli soğuklar, tipi ve fırtına gibi hava olayları artış gösterir. Bu nedenle halk arasında bu sürecin son on günü “şedid Zemheri” yani en keskin soğukların yaşandığı günler olarak kabul edilir.
Zemheri'nin meteorolojik özellikleri nelerdir, neden bu kadar soğuk geçer?
Zemheri dönemi, atmosferik olarak soğuk hava kütlelerinin yer değiştirdiği, kara ve deniz sıcaklıklarının farklılık yarattığı bir dönemdir. Bu durum, ani hava değişimlerine ve yoğun kar yağışlarına sebep olur. Halk arasında "bir yüzü yaz, bir yüzü kış" şeklinde tanımlanan Zemheri günlerinde, gün içinde sert geçişler yaşanabilir.
Zemheri dönemine dair karakteristik hava olayları:
Sabah saatlerinde güneşli, öğleden sonra ise karla karışık fırtınalı havalar
Geceleri sert don olayları
Kar örtüsünün kalıcı hale gelmesi
Tarım için toprağın suya doyması
Hamsin ne zaman başlar, Zemheri’den sonra hangi dönem gelir?
Zemheri'nin sona ermesiyle birlikte 31 Ocak 2026 tarihinde Hamsin dönemi başlar. Hamsin, 50 gün süren ikinci kış sürecidir ve 21 Mart Nevruz tarihine kadar devam eder. Bu süreçte karakışın etkileri azalmaya başlasa da, yine de dondurucu soğuklar ve ani hava değişimleri görülmeye devam eder.
Hamsin döneminin dikkat çeken özelliği, havanın yavaş yavaş yumuşamaya başlaması ve halk arasında cemrelerin düşmesi olarak bilinen sürecin başlamasıdır. Hava, su ve toprak sırasıyla ısınır ve bu da doğanın uyanışının ilk sinyalleridir.
Cemreler ne zaman düşer, Hamsin içinde neler olur?
Zemheri sonrasında başlayan Hamsin döneminde cemre düşmeleri halk arasında büyük önem taşır. Cemre kelime anlamıyla "kor, kıvılcım" anlamına gelir ve doğanın tekrar canlanmaya başlamasını ifade eder. Üç aşamalı bu süreçte:
1. Cemre: Hava — Şubat ayının son haftasında düşer
2. Cemre: Su — Mart ayının ilk haftasında düşer
3. Cemre: Toprak — Mart ayının ortalarında düşer
Bu dönemler, çiftçiler için ekim-dikim planlarının başladığı, hayvanların doğaya çıkarılmaya hazırlandığı zamanlardır. Hamsin ile birlikte kar örtüsünün çözülmesi ve günlerin uzamaya başlaması, baharın yaklaştığının en büyük habercisidir.
