Kur'an-ı Kerim'deki 'câhiliyye' kavramı dört kelime ile birlikte zikredilmiştir;
1- Zanne'l-Cahiliyye/Cahiliye Zannı:
Sonra kederin ardından üzerinize bir güven, içinizden bir kısmınızı bürüyen bir uyuklama indirdi. Bir grup da canlarının derdine düşmüşlerdi; cahiliye zannıyla, Allah hakkında, haksız düşüncelere kapılmaya başladılar. Bunlar: "Bu işten bize bir şey var mı?" diyorlardı. De ki: "İş (buyruk) tamamiyle Allah'a aittir." Onlar sana açıklamadıklarını kalplerinde gizliyorlar. "Bu işten bize bir şey olsaydı burada öldürülmezdik" diyorlar. De ki: "Eğer evlerinizde olsaydınız, haklarında öldürülme hükmü yazılmış olanlar yine mutlaka düşecekleri yerlere varırlardı." Allah kalplerinizde olanı imtihan etmek gönüllerinizi arındırmak için (bu durumlarla sizi karşılaştırıyor). Allah kalplerde olanı bilir. (Ali Imran 154)
Kalplerin hakikat karşısında ifsâd olması nedeniyle ümmetin fesâda düçâr olması cahiliye zannının en net sonucudur. Bu farkında olarak ya da olmayarak pek çoğumuzun günlük hayatta zaman zaman unutarak ya da üzerinde ciddiyetle durmadığımız pek çok konuda kalplerimizi ve kafalarımızı bulandıran bir hastalık gibidir.
Başımıza gelen en küçüğünden en büyüğüne kadar her olayı bir de bu açıdan üzerinde düşünerek değerlendirmek ve ona göre bir duruş belirlemek en hayırlısı olacaktır.
2- Hükme'l-Cahiliyye/Cahiliye Hükmü:
Onlar hala cahiliye hükmünü mü arıyorlar? Kesin bilgiyle inanan bir topluluk için hükmü, Allah'tan daha güzel olan kimdir? (Maide 50)
Hükmün yani yönetimin ifsâd olması nedeniyle ümmetin fesâda düçâr olması cahiliye hükmünün en net sonucudur. Bu her halükarda zulmün de çıkış noktasıdır. Cahiliye hükmünün temel dayanağı insan hevası olduğundan dolayı neticesi de hem uygulayanları hem de maruz kalanları helak etmesidir. Dünyada işi yolunda görünse de zalimlerin akıbeti berbat olmaktan başka bir şey değildir.
3- Teberruce'l-Cahiliyye/Cahiliye Teşhirciliği:
Evlerinizde oturun. Önceki cahiliye dönemi kadınlarının açılıp saçıldığı gibi siz de açılıp saçılmayın. Namazı kılın, zekâtı verin. Allah’a ve Resûlüne itaat edin. Ey Peygamberin ev halkı! Allah, sizden ancak günah kirini gidermek ve sizi tertemiz yapmak istiyor. (Ahzab 33)
Kadınların kişiliği ile değil dişiliği ile, şahsiyeti ile değil cinsiyeti ile sosyal, kültürel ve ticârî hayatta arz-ı endam etmesi, gizlemesi gereken câzibesini teşhir ederek toplumu ifsâd eden bir metâya ve araca dönüşmesi nedeniyle ümmetin fesâda uğraması cahiliye teşhirinin en net sonucudur.
Kadınları ifsad olan toplumların iflah olması muhaldir.
4- Hamiyyete'l-Cahiliyye/Cahiliye Taassubu:
Hani inkâr edenler kalplerine taassubu, cahiliye taassubunu yerleştirmişlerdi. Allah ise, Peygamberine ve inananlara huzur ve güvenini indirmiş ve onların takva sözünü tutmalarını sağlamıştı. Zaten onlar buna lâyık ve ehil idiler. Allah, her şeyi hakkıyla bilmektedir. (Fetih 26)
Etnik milliyetçilik, ırkçılık ve tâifecilik gibi fikrî marazlar nedeni ile ümmetin fesâda uğraması cahiliye taassubunun en net sonucudur. Bunlar birlik ve ümmet ruhunu zehirleyen en ağır hastalıklardır. Müslüman için herhangi bir şeyin mutaassubu olmak düşünülemez. Müslüman yalnız ve sadece imanının taassubunu taşır.
Bu dördü, hangi toplumda çoğalmış ve yaygınlaşmışsa mutlaka onları zelil düşürüp helak etmiştir. Bugün içinde bulunduğumuz durumu bu işaretler üzerinden yeniden irdelemeye ve düşünmeye hepimizin çok ihtiyacı olduğu aşikardır.
